Leendert de Ridder over Mees Kees, theater en lhbtiqa+ representatie

Leendert de Ridder is voor velen nog altijd Mees Kees, maar in Adam en Evert speelt hij een rol die dichter bij zijn eigen leven komt. In dit interview vertelt hij over jeugdtheater, open zijn over zijn homoseksualiteit, lhbtiqa+ representatie en succes zonder masker.

Je bent al vanaf je achtste acteur. Hoe zagen je eerste stappen eruit?

“Ik kom uit Krimpen aan de Lek en thuis was ik altijd nogal uitgesproken theatraal. Ik heb drie zussen en wij waren voortdurend bezig met kleine acts. Nou ja, ík was vooral bezig met acts en zij waren dan de figuranten of medespelers. Op een gegeven moment was iedereen daar thuis wel een beetje klaar mee. Iemand in het dorp vertelde mijn moeder dat een man genaamd Theo Ham in Lekkerkerk een jeugdtheaterschool was begonnen. Hij had al een grote jeugdtheaterschool in Gouda en nog een aantal op andere plekken in Zuid-Holland. Hij woonde zelf in Lekkerkerk en gaf daarnaast les in een klein zaaltje in Opperduit. Toen ik in groep 5 zat, stuurde mijn moeder me daarnaartoe.”

Een soort dagbesteding.

“Eigenlijk wel. Op dinsdagavond ging ik daar een uur heen, en ik voelde me direct op mijn plek. Theo’s Jeugdtheaterhuis Zuid-Holland maakte om de twee jaar een grote zaalvoorstelling. Dat is nu financieel niet meer haalbaar, maar destijds werkten we met veertig jongeren. Het eerste halfjaar repeteerden we, het tweede halfjaar tourden we langs grote theaterzalen. Omdat Theo iets in mij zag, mocht ik ook in die voorstellingen spelen.” 

Welke rol speelde hij in je liefde voor het theater?

“Ik reed vaak met hem mee naar repetities. We reden samen naar Gouda en praatten dan over voorstellingen, toneelgeschiedenis, musicals die hij in Londen had gezien. Dat was inspirerend, maar ook heel gezellig. Als we moesten tanken, kreeg ik van hem altijd een kinder-surprise-ei. Hij kwam laatst kijken bij de voorstelling Adem, waarin ik nu speel. Voor de hele cast had hij een surprise-ei meegenomen met een kaartje erbij – meerdere mensen uit de voorstelling hebben les van hem gehad. In dat moment kwam alles samen.” 

Hoe verging het je verder onder zijn vleugels?

“Tot mijn achttiende heb ik bij zijn school in drie vrij grote producties gespeeld. Dat was bijzonder, omdat ik zo jong al in grote zalen speelde en omdat Theo veel aandacht had voor talentontwikkeling. Ik heb daar onder anderen Hanna van Vliet leren kennen, maar ook Robert de Hoog, Oscar Aerts en Esmée van Kampen. Veel mensen die bij Theo hun eerste stappen zetten, zijn nog steeds actief in het vak. Vervolgens ging ik naar de toneelschool in Amsterdam.” 

Je was al op jonge leeftijd erg zichtbaar. Welk effect had dat op je persoonlijke ontwikkeling?

“Ik denk vooral een positief effect. In het dagelijks leven en op school moet je je vaak aanpassen aan een groep. Op die jeugdtheaterschool zaten veel mensen die theatraal waren, uitgesproken, of net iets anders, en daar was ruimte voor. Door te leren hoe je je stem gebruikt, hoe je een verhaal vertelt en waar je talent zit, stond ik sterk in mijn schoenen. Ik ontdekte al jong waar ik gelukkig van word en goed in ben.”

Hoe verliep in die periode je coming-out? Was er een moment? 

“Mijn coming-out kwam pas veel later. Op de middelbare school wist ik al wel dat ik op jongens val, maar ik deed daar niet echt iets mee. Dat kwam pas toen ik in Amsterdam naar de toneelschool ging. Vanaf het begin was het daar gewoon een feit. Ik begon in een nieuwe omgeving en besloot het gewoon zo te laten zijn. In die periode leerde ik ook mijn eerste vriend kennen, Daniel Cornelissen. Hij zat bij mij in de klas op de toneelschool. Het was meteen duidelijk dat wij elkaar erg leuk vonden.” 

Jullie zijn negen jaar samen geweest. Waren er ooit momenten waarop de een meer succes boekte dan de ander, en hoe gingen jullie daarmee om? 

“In het begin maakten we veel samen, ook op school. We vonden elkaar in dezelfde humor en in de dingen die we wilden maken. Dat waren vaak sketches, vrij speels en grappig. Na school vonden we allebei vrij snel ons eigen pad. Ik heb dat nooit als strijd ervaren. Het werkte eerder verbindend, omdat we uit hetzelfde hout gesneden zijn. Je zit wel altijd in die wereld, samen. Als je een relatie hebt met iemand buiten het vak, heb je het misschien over heel andere dingen. Maar voor ons werkte het vooral verrijkend.”

memorabele meester

Inmiddels speelt Leendert bijna tien jaar de rol van Mees Kees, over een eigenwijze meester die leren zo leuk mogelijk probeert te maken. Zijn personage staat naast de kinderen in plaats van boven hen, maakt fouten zonder schaamte en laat zien dat je niet perfect hoeft te zijn om een goede volwassene te zijn. 

In 2016 kwam Mees Kees op je pad. Wilde je altijd al specifiek iets met of voor kinderen doen? 

“Ik ging er open in. Ik had veel jeugdtheater gedaan en kende het personage al van Willem Voogd, die Mees Kees eerder speelde. Dat was toen al een groot succes. Ik auditeerde met het idee: ik zie wel wat er gebeurt. Door de rol te gaan spelen, samen te werken met Sanne Wallis de Vries en Raymonde de Kuyper en in het materiaal te duiken, is de liefde voor de rol gegroeid.”

Je speelt ook in toneelstukken voor volwassenen. Waarin verschillen die twee?

 “Je komt in heel andere situaties terecht. Mees Kees heeft altijd een grote kindercast. Die wisselt ook, omdat kinderen snel groter worden. Inmiddels heb ik al twee verschillende klassen gehad. Wat ik leuk vind, is dat veel van die kinderen Mees Kees al kennen. Op de set voel je dat meteen. Voor die kinderen is meespelen vaak een van de grootste avonturen die ze meemaken. Daardoor zie ik het werk ook weer door hun ogen. Je staat op een filmset en mág dit maken, dat gevoel is heel sterk aanwezig. Dat is heel anders dan wanneer je met collega’s die al jaren in het vak zitten een toneelstuk gaat maken. Daarnaast word ik vaak herkend op straat. Tegenwoordig fietsen kinderen soms met een fatbike naast me en roepen ze: ‘Hé, Mees Kees! Ik was vroeger fan van je!’ Heel direct en spontaan. Ook ouders vragen vaak of ik een foto of filmpje wil maken voor hun kind of neefje. Dat voelt oprecht. Je wordt toch een beetje een jeugdherinnering voor iemand. Soms krijg ik te horen: ‘Mijn zoontje kijkt sommige afleveringen van Mees Kees wel tien keer!’ Dat vind ik superbijzonder.”

In de filmwereld wordt vaak gezegd dat je als acteur beter niet met kinderen of dieren kunt werken. Wat is jouw ervaring?

 “Met kinderen werken vind ik juist altijd heel leuk. Voor hen is het vaak een eerste ervaring op een set is. Het is nieuw en spannend. Tegelijkertijd is hun spanningsboog korter. Als volwassene ben je gewend de hele dag aan te staan en door vermoeidheid heen te werken. Dat kun en mag je van kinderen niet vragen. Halverwege de dag zie je vaak dat ze moe worden en dat er meer chaos op de set ontstaat. Dan moet je zelf een tandje bij zetten. In Mees Kees zit ook een grote hond, een Deense dog. Die moet vaak wegrennen en dat gaat niet altijd soepel. We hebben meegemaakt dat iemand een paar meter werd meegesleurd omdat ze de riem niet op tijd losliet. Gelukkig zonder verwondingen. Ook is er altijd kwijl en viezigheid.” 

Op een gegeven moment ging je relatie met Daniel Cornelissen uit. Kon je toen als iemand die Mees Kees speelde een Grindr-profiel aanmaken?

 “Ik voel wel een verantwoordelijkheid, omdat veel mensen in mij die meester zien. Ik ben me daar altijd bewust van, ook in de openbaarheid. Dat betekent niet dat ik mezelf moet inhouden of niets meer mag, maar wel dat ik zorgvuldig omga met hoe ik me presenteer.”

Dus er verschijnt niet snel een filmpje van jou op TikTok waarin je kotsend in de Reguliersdwarsstraat staat?

 “Nee, nee. Sowieso ben ik ook niet zo’n wildebeast, dus dat helpt. Maar het zit wel in mijn hoofd. Tegelijkertijd ben ik een mens. Ik moet ook gewoon kunnen leven. Ik ben geen heilige en dat hoeft ook helemaal niet. Ik vind het gewoon belangrijk dat je een beetje je best doet om een goed mens te zijn. Daarmee zeg ik natuurlijk niet dat je met een Grindr-profiel een slecht mens bent, haha.” 

Ben je open over je homoseksualiteit op social media?

“Ja, absoluut, daar ben ik heel open over. Dat vind ik belangrijk, juist omdat veel kinderen of jongeren mij kennen en volgen. Ik vind het belangrijk dat het zichtbaar is, dat iemand die zij kennen van televisie queer is en daar helemaal oké mee is. Gelukkig zelfs.”

Krijg je daar reacties op? Bijvoorbeeld van jongeren die zelf worstelen met hun seksualiteit?

“Heel af en toe krijg ik weleens een berichtje van iemand die zegt: ‘Ik wil uit de kast komen, maar ik weet niet zo goed hoe ik dit moet aanpakken.’ Ik probeer vooral op mijn eigen manier te laten zien dat het oké is. Hopelijk voelen mensen daardoor dat ze er niet alleen voor staan. Dat raakte me ook in het boek The Velvet Rage: dat je je als queer persoon op een bepaald moment realiseert: ik ben anders, of ik voldoe niet. En dat dat besef al een klein trauma kan zijn dat je de rest van je leven met je meedraagt, en dat je op allerlei manieren gaat compenseren. 

Door er open over te zijn, hoop ik anderen als ik het gevoel te geven dat ze wél voldoen. Ik sta overigens ook elk jaar op een boot tijdens Pride. Het is dus niet zo dat ik denk: doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. Ik probeer die momenten zorgvuldig te kiezen.” 

homo op het podium

Momenteel ben je te zien in in Adam en Evert. Hoe kwam dat stuk tot stand?

“Het idee komt van Joji Kyle Na, die graag een queer stuk wilde maken. Joji wilde zelf weer de vloer op en vroeg mij en Rian Gerritsen om mee te doen. Daarna heeft hij schrijver Tjeerd Posthuma gevraagd om de tekst te schrijven. We hebben daar de afgelopen jaren veel over gesproken en aan geschaafd. Later is Harm Duco Schut als regisseur aangesloten. We spelen het stuk sinds maart.” 

Waar gaat de voorstelling over?

“Het stuk zit tussen tragikomedie en romcom in. Het gaat over een mannenstel dat samen op vakantie gaat naar een all-inclusive resort. Daar komen ze hun relatietherapeut tegen, die er toevallig ook verblijft. Ze raken met elkaar in gesprek. Gaandeweg blijkt dat de relatie tussen Adam en Evert heel anders in elkaar steekt dan op het eerste oog lijkt, en blijkt het stuk ook over verlies te gaan.” 

Dat klinkt als een spoiler.

“Dat is het ook een beetje. Maar ik vind dat aspect juist heel mooi. Als publiek voel je dat Evert met iets groots worstelt. Terwijl hij in dat resort is, voert hij voortdurend een gesprek met Adam. Die band is er dus onmiskenbaar, alleen op een andere manier dan je misschien verwacht. Joji speelt Adam, ik Evert en Rian speelt Linda, de relatietherapeut. Het stuk heeft iets weg van The White Lotus, maar is ook een filosofisch verhaal over rouw, verlies en wat houden van betekent in een relatie. Het wordt grappig en licht, maar ook ontroerend. Echt een uitdaging om die lagen samen te brengen.”

Zit er iets van jezelf in Evert?

“Het stuk is geschreven op basis van gesprekken die we als cast voerden over ons leven en over relaties. Tjeerd heeft dat zeker meegenomen in de tekst. Niet letterlijk of heel concreet, maar wel in de gedachten en thema’s die erin zitten.” 

Speel je vaak queer rollen?

“Niet zo heel vaak, nu ik erover nadenk. Ik speelde bijvoorbeeld in De Aanslag, naar het boek van Harry Mulisch, de hoofdrol van Anton Steenwijk. Dat vond ik fijn, omdat ik die rol kon spelen zonder dat mijn eigen seksualiteit een factor was. Aan de andere kant vind ik het fijn dat mijn seksualiteit me niet beperkt in de rollen die ik kan spelen.” 

Hoe kijk je aan tegen de discussie over wie welke rollen mag spelen?

“Op dit moment vind ik het belangrijk dat queer rollen vooral naar queer acteurs gaan, omdat veel queer acteurs minder snel voor hetero rollen worden gevraagd. Ik heb daar geluk in gehad, maar dat geldt niet voor iedereen. Uiteindelijk ben ik toneelspeler en vind ik dat iedereen alles zou moeten kunnen spelen. Maar in deze fase vind ik het goed dat queer rollen vaker bij mensen terechtkomen die daar dicht bij staan, al vind ik dat wel een tijdelijke oplossing.” 

Ben je door dat gebrek aan representatie belangrijker gaan vinden je queerness in je werk te uiten? 

“Ik wil me niet heiliger voordoen dan ik ben. Ik ben gevraagd voor de rol van Evert en vind het een bijzonder leuke rol om te spelen, maar het is niet zo dat ik er specifiek voor heb gekozen omdat het sociale klimaat verandert. Als mens wil ik daar wel iets mee doen, als acteur ben je ook deels afhankelijk van wat er op je pad komt. Je kunt niet alles kiezen. Wel probeer ik steeds te kijken: sta ik achter dit verhaal? Vind ik het belangrijk om dit te vertellen? Als dat niet zo is, zou ik voor de rol bedanken.” 

de naam is bond, leendert bond

Hoe ga je om met onzekerheid in je werk? Bijvoorbeeld bij premières of als een voorstelling nog niet helemaal vastzit? 

“De voorstelling Adem, waar ik onlangs in speelde, gaat over een heftig onderwerp: suïcide. We speelden met vijf acteurs alle stemmen in het hoofd van iemand met suïcidale gedachten. Vlak voor de eerste try-out besloten we dat het einde anders moest. Ik kreeg er toen een hele lap tekst bij. De dag erna was de eerste try-out. Dat was spannend. Ik dacht continu: ken ik die tekst op het einde nog? Maar de laatste jaren heb ik geleerd dat je met het publiek een afspraak maakt. Zij zitten in de zaal, ik sta op het toneel en vertel een verhaal. Het is niet erg als je even moet nadenken. Dat idee geeft me rust. Door dat te accepteren, gaat het altijd goed.”

Ben je perfectionistisch? 

“Dat ben ik zeker. In de beginfase van een nieuwe voorstelling ben ik er de hele tijd mee bezig. Ik kan ’s nachts wakker worden met zinnen uit het script in mijn hoofd. Ik wil graag zekerheid. Ook om te voorkomen dat ik met mijn mond vol tanden sta. Ik wil het liefst op alle scenario’s voorbereid zijn. Tegelijkertijd zit er schoonheid in het niet weten, in het reageren op wat er ontstaat met je medespelers. Soms krijg je complimenten van het publiek na afloop. Spelen vind ik minder spannend dan repeteren. Repeteren is zoeken, spelen is doen.”

Je werkt in film, televisie en theater. Welke vorm spreekt je het meest aan? 

“Theater. Het is directer en je draagt als acteur meer verantwoordelijkheid. Je zoekt samen met de rest van de cast en crew naar de juiste toon en vorm. Bij film ligt die vorm vaak al vast, meestal in een realistische setting. Ik hou van het theater: de geur van de zaal, het pluche van de stoelen, een houten vloer die net in de was is gezet. Dat zijn dingen waar ik als kind al van droomde. Film heeft ook iets moois: je draait alle scènes en pas een halfjaar later zie je het resultaat en word je verrast door hoe alles samenkomt.”

Als alles mogelijk zou zijn, wat zou je nog willen spelen? 

“Ik zou graag nog een keert iets heel groots doen, zoals Spider-Man, James Bond of Mission Impossible. Iets met actie, iets fysieks. Ik heb überhaupt nog niet echt een rol gespeeld in een film voor volwassenen. Het hoeft geen actiefilm te zijn, met een rol in een mooie Nederlandse dramafilm of een oorlogsfilm ben ik ook blij.” 

Wat betekent succes voor je? 

“Vroeger was ik veel bezig met wat mensen in de film- en theaterwereld van mijn werk vonden, misschien omdat ik jonger was. Nu is succes voor mij vooral plezier. Voldoening halen uit wat ik doe. Ik vind het belangrijk dat je het leven met elkaar een beetje de moeite waard maakt. Een project is voor mij succesvol als ik er gelukkiger van ben geworden. Dat zijn dingen die je leert als je ouder wordt.”

Leendert is t/m 12 juni te zien in Adam & Evert.

Styling: Wouter Rave
MUAH: Emma Blok