winq awards 2026

Winaar Winq Lifetime Achievement Award 2026: COC Nederland

Maakt al 80 jaar het verschil voor de lhbtiqa+-gemeenschap

Dario & Misja

Martijn Tulp Martijn Tulp

24-09-2026

Leestijd: 2 min

De Winq Lifetime Achievement Award 2026 gaat dit jaar naar COC Nederland. Rechten die nu vanzelfsprekend lijken, zijn mede door de organisatie bevochten.

Wie nu trouwt met de persoon van wie die houdt of op school steun vindt bij een GSA, plukt de vruchten van een strijd die vaak decennia eerder begon. COC Nederland voerde die steeds samen met activisten en bondgenoten uit de lhbtiqa+-gemeenschap. Inmiddels is het de oudste nog bestaande lhbtiqa+-belangenbehartiger ter wereld, met negentien regionale verenigingen.

lange estafetteloop

Het COC begon in 1946 als de Shakespeare Club, een naam die moest verhullen waarvoor de organisatie werkelijk stond. Een van de eerste grote doelen was de afschaffing van artikel 248bis. Dat discriminerende wetsartikel stelde voor seksueel contact tussen personen van hetzelfde geslacht een hogere leeftijdsgrens dan voor heteroseksueel contact. Het verdween in 1971.

Bij de openstelling van het burgerlijk huwelijk stelde het COC aanvankelijk ook het huwelijk zelf ter discussie, vertelt directeur Marie Ricardo. “Wij wilden meer vrijheid voor iedereen. Waarom zou een heterostel moeten trouwen om dezelfde rechten te hebben? Toen bleek dat er binnen de lhbtiqa+-gemeenschap veel behoefte was aan het huwelijk, heeft het COC zich daarachter geschaard.”

“er zijn nog steeds scholen die zeggen dat leerlingen wel homo mogen zijn, maar niet homo mogen ‘doen’. dat is belachelijk”

Het COC droeg ook bij aan de Algemene Wet Gelijke Behandeling en de regeling voor lesbisch ouderschap. Samen met de transgemeenschap en Transgender Netwerk Nederland streed het tegen de sterilisatie-eis uit de Transgenderwet. In 2023 werd na bijna twintig jaar lobby seksuele gerichtheid opgenomen in artikel 1 van de Grondwet. “Dat is echt ons stokpaardje.” Bovendien kan sinds 2025 discriminerend geweld volgens de wet zwaarder worden bestraft.

ruimte op school

“Voorlichting is een van onze kernactiviteiten”, aldus Ricardo. “Zestien of zeventien jaar geleden was het voor onze voorlichters nog moeilijk om een school binnen te komen.” Het COC ondersteunde daarom leerlingen die hun school zelf veiliger wilden maken. Zo groeiden GSA’s en Paarse Vrijdag uit tot een landelijke beweging. Sinds 2012 zijn scholen wettelijk verplicht aandacht te besteden aan seksuele diversiteit. “Toch zijn er nog steeds scholen die zeggen dat leerlingen wel homo mogen zijn, maar niet homo mogen ‘doen’. Dat is belachelijk. De overheid moet daar beter op toezien.”

“Al vier decennia zorgen we ervoor dat organisaties in de landen waar we werken voldoende slagkracht hebben”, vertelt Ricardo. “Dat leidt bijvoorbeeld tot betere toegang tot zorg of de politie.” Mede dankzij die steun eindigde in Botswana en de Seychellen de strafbaarstelling van homoseksualiteit. Voor zijn internationale werk ontving het COC tijdens WorldPride 2026 een International Pride Award van UNDP en ILGA World.

niet achterover-leunen

“We willen meer maatregelen om het geweld tegen onze gemeenschap aan te pakken. We zijn blij dat er nu een wetsvoorstel voor meerouderschap ligt”, zegt Ricardo. “Dit moet worden doorgevoerd, omdat uit alle onderzoeken blijkt dat het uiteindelijk beter is voor de kinderen.” Het COC blijft ook strijden voor veilige opvang van lhbtiqa+-asielzoekers en ondersteunt via het Respect2Love Fonds initiatieven vanuit de BIPOC-gemeenschap.

“Nederland was ooit een gidsland”, zegt Ricardo. “Tegelijkertijd voelen we dat er druk op onze rechten komt. Nederland moet die koppositie opnieuw pakken.” Het nieuwe kabinet heeft beloofd het Regenboog Stembusakkoord uit te voeren, maar politiek alleen is niet genoeg. “Zeg er wat van als iemand wordt uitgescholden, hang de regenboogvlag uit. Je hoeft zelf geen lhbtiqa+-persoon te zijn om te staan voor een land waarin iedereen vrij en veilig zichzelf kan zijn.”

winq lifetime achievement award

Deze award is voor een persoon of organisatie die de emancipatie van de lhbtiqa+-gemeenschap duurzaam heeft veranderd. Met tachtig jaar belangenbehartiging en gemeenschapswerk heeft COC Nederland rechten helpen bevechten waarvan nieuwe generaties nog altijd de vruchten plukken.

Video: Ilse Paulissen
MUAH: Emma Blok