Kunstenaar Frans Franciscus te zien in Centraal Museum Utrecht met omvangrijke solotentoonstelling Godenschemering
Nog te zien tot en met 22 november
Queer personen, figuren ontleend aan christelijke heiligen en andere schilders: Frans Franciscus is een van de meest eigenzinnige Nederlandse figuratieve schilders van zijn generatie. In het Centraal Museum is een omvangrijke solotentoonstelling gewijd aan zijn werk, Godenschemering genaamd. Schilderijen, maar ook keramiek en zijn monumentale werken zijn hier te zien.
Het Centraal Museum presenteert vanaf 10 juli Godenschemering – Frans Franciscus, een omvangrijke solotentoonstelling van de kunstenaar Frans Franciscus (Utrecht, 1959). Voor het eerst wordt zijn oeuvre in de volle breedte getoond: van schilderijen uit zijn vroege academiejaren in Utrecht tot recente monumentale werken.
kunst uit vier decennia
Godenschemering brengt schilderijen en keramiek uit vier decennia samen met topstukken uit de collectie van het Centraal Museum. De tentoonstelling is samengesteld door gastcuratoren Paul van den Akker en Claar Griffioen.
Bart Rutten, artistiek directeur Centraal Museum: “Frans Franciscus behoort tot de meest eigenzinnige Nederlandse figuratieve schilders van zijn generatie. Met humor en grote betrokkenheid onderzoekt hij thema’s als macht, liefde, geloof en menselijk gedrag – onderwerpen die diep verankerd zijn in de collectie van het Centraal Museum. In Godenschemering gaan zijn werken een verrassende dialoog aan met objecten, foto’s en schilderijen uit de museumcollectie.”
terugkeer van figuratieve kunst
De titel Godenschemering verwijst naar de omwenteling in de kunstwereld rond 1980, toen de dominantie van de abstracte kunst afnam en een nieuwe generatie figuratieve kunstenaars naar voren trad. Frans Franciscus behoorde tot deze generatie en ontwikkelde een geheel eigen beeldtaal waarin kunstgeschiedenis, humor en maatschappijkritiek samenkomen.
Met de tentoonstelling laat het Centraal Museum zien hoe hij al meer dan veertig jaar op kritische en scherpzinnige wijze thema's verbeeldt als diversiteit, identiteit en onrecht – thema's die vandaag actueler zijn dan ooit. Franciscus zet daarvoor de kunstgeschiedenis in: zijn werk wortelt in de traditie van meesters uit verschillende tijden.
schilders, queer personen, christelijke heiligen
In zijn schilderijen zie je onder andere schilders, queer personen en figuren ontleend aan christelijke heiligen. Voorbeelden hiervan zijn Visitors (1992), Olubunmi (1992) en Decoronation (2003).
In Olubunmi tuimelen tientallen Maasai-figuren door de ruimte rond een schilder van abstracte kunst. Met humor en ironie stelt Franciscus de vanzelfsprekendheid van de westerse kunstcanon ter discussie en pleit hij voor een bredere blik op de figuratieve traditie.
nieuw werk en monumentale muurschildering
Godenschemering is opgebouwd rond terugkerende thema's in het werk van Franciscus: kunstenaarschap, liefde, macht, geloof en seksuele en culturele diversiteit. Door historische motieven te verbinden met eigentijdse situaties laat hij zien hoe menselijke verlangens, conflicten en gedragingen door de eeuwen heen verrassend herkenbaar blijven.
Speciaal voor de tentoonstelling realiseerde Franciscus het monumentale drieluik No Masters or Kings When the Ritual Begins (2025). Het werk ontstond naar aanleiding van het collectiestuk Drie triktrakspelers (1625) van Hendrick ter Brugghen en toont hoe de kunstenaar oude beelden gebruikt voor een kritische verbeelding van de gevolgen van vijandschap en oorlogsgeweld.
reconstructie van het atelier
Een bijzonder onderdeel van de tentoonstelling vormt de gedeeltelijke reconstructie van het atelier van Franciscus uit zijn studietijd aan de Utrechtse kunstacademie. Ook wordt aandacht besteed aan een vrijwel vergeten hoofdstuk uit zijn relatie met het museum: de monumentale muurschildering die hij in 1993 voor deze verdieping van het Centraal Museum maakte en die inmiddels verloren is gegaan. Aan de hand van schetsen, foto's en archiefmateriaal wordt dit verdwenen werk opnieuw zichtbaar gemaakt.
Tot slot wijst Frans Franciscus zelf nog op zijn werk voor en met Erwin Olaf: “Voor mijn expo en boek mochten de autoren/curatoren gebruik maken van materiaal dat beschikbaar is gesteld door Estate Erwin Olaf, waaronder het mooiste fotoportret van mij ooit gemaakt door Erwin in 1985.”
publicatie
Gelijktijdig met de tentoonstelling verschijnt bij WBOOKS de publicatie Godenschemering | F. Franciscus – schilder in gevecht met de kunstgeschiedenis van gastcuratoren Paul van den Akker, emeritus-hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Open Universiteit, en Claar Griffioen, schrijver over beeldende kunst en van literaire fictie.
De rijk geïllustreerde uitgave biedt een nieuw overzicht van ruim veertig jaar kunstenaarschap. Het boek bestaat uit 296 pagina's en bevat meer dan 300 illustraties. Het is verkrijgbaar via de website van WBOOKS voor € 39,95.
over frans franciscus
Frans Franciscus (pseudoniem van Frans van de Vooren, Utrecht, 1959) woont en werkt in Amsterdam. Hij studeerde van 1982 tot 1986 aan de kunstacademie in Utrecht. Sinds de jaren tachtig ontwikkelt hij een veelzijdig oeuvre van schilderijen, tekeningen en keramiek, waarin hij kunsthistorische motieven verbindt met actuele maatschappelijke thema’s en observaties van menselijk gedrag.
Zijn werk was internationaal te zien in onder meer New York, Berlijn en China en maakt deel uit van de collecties van het Drents Museum (Assen), de Kunsthal Helmond (Helmond), Museum Jan Cunen (Oss), het Centraal Museum (Utrecht), Museum Catharijneconvent (Utrecht) en Museum Valkhof (Nijmegen).
informatie en tickets
De solotentoonstelling Godenschemering is te zien tot en met 22 november 2026 in het Centraal Museum in Utrecht. Op de website van het museum vind je meer informatie en tickets.
