“Ik hoop dat we met deze voorstelling een vuurtje aanwakkeren”
Raymi Sambo over Wachten op Marsha
In Wachten op Marsha voert een groep queer activisten het hele jaar door actie tegen het toenemende geweld tegen queer personen. Maar binnen de groep ontstaat frictie over de vraag hoe je actie hoort te voeren, tot het doel zelf begint te wankelen. De voorstelling van Raymi Sambo Maakt gaat op 30 juli in première in Internationaal Theater Amsterdam, midden in de WorldPride. Winq sprak regisseur en mede tekstschrijver Raymi Sambo. “Ik hoop dat we met deze voorstelling een vuurtje aanwakkeren.”
eén maand per jaar
De voorstelling draait om een activistengroep, à la Extinction Rebellion, die het hele jaar door ludieke acties voert om het geweld tegen queer personen op de agenda te houden. “We hebben één keer per jaar een maand waarin we er aandacht aan besteden. Maar de problematiek gaat het hele jaar door. Wat nou als er een groep zou bestaan die het systeem helemaal overhoop haalt?”, vertelt Sambo over de inspiratie van de voorstelling.
Binnen die groep ontstaat frictie over de vraag hoe je actie hoort te voeren. “Dat zorgt voor een enorme clash, waardoor het doel ondersneeuwt. Wat ik echt wil laten zien is de noodzaak waarom zo'n groep is ontstaan. Maar ook: we gaan er niet komen als we zo met elkaar omgaan. Het doel is hetzelfde, alleen gaat er heel veel energie zitten in verdeeldheid. Jij hoeft niet op dezelfde manier actie te voeren als ik. Ik doe het met mijn theater. Als je al die actievormen naast elkaar legt, heb je een enorm front.”
“het is bijzonder dat we amsterdam op de kaart kunnen zetten met worldpride, maar het zou nog mooier zijn om vanaf daar een nieuwe beweging te starten”
de gay capital van toen
Sambo maakte de jaren negentig in Amsterdam bewust mee. “Je had de RoXY, je had de iT. Drags liepen gewoon van de Reguliersdwarsstraat naar de iT. De RoXY en de iT hadden gemengde feesten, homo en hetero liepen door elkaar. Het was een fantastische tijd, we waren de gay capital van Europa.”
Daarna ging het volgens hem mis. “Als je de top hebt bereikt, moet je ook aan de top blijven. Dat hebben we als Nederland verwaarloosd. We hebben het eerste homohuwelijk geïntroduceerd en zijn daarna achterover gaan leunen: we zijn er. En nu merk je dat de tijd je aan alle kanten inhaalt." De theatermaker mist figuren die de community bij elkaar houden. "Daarom vind ik het belangrijk om voorstellingen te maken waarin je niet alleen met een vinger wijst, maar ook queer mensen wijst op onze eigen verantwoordelijkheid. Wat kunnen wíj doen om onszelf vooruit te helpen?”
Een wake-upcall kwam jaren geleden in Barcelona. “Ik zag twee jongens hand in hand lopen, ze gaven elkaar kusjes. Ik raakte in paniek: als hen maar niets overkomt. Toen keek ik om me heen: niemand anders was in paniek. Het was daar de normaalste zaak van de wereld, iedereen was minding their own business. Ik, uit Amsterdam nota bene, was de enige die in paniek raakte.”
reset
Met de voorstelling hoopt Sambo opnieuw een vuur aan te wakkeren. Inspiratie voor de voorstelling is Marsha P. Johnson: “Marsha stond aan het begin van de Stonewall-rellen. Dat was destijds het grote resetmoment: mensen kregen door dat homoseksuelen ook rechten hebben. Recht op een gewoon leven. Een gelijkwaardig stuk van de taart. Ik hoop met deze voorstelling mensen zodanig te prikkelen dat we naar een nieuw resetmoment gaan. Want we zijn ver terug in de tijd. Het is bijzonder dat we Amsterdam op de kaart kunnen zetten met WorldPride, maar het zou nog mooier zijn om vanaf daar een nieuwe beweging te starten.”
Sambo hoopt dat de voorstelling veel emoties oproept bij het publiek: “Iemand die de repetities zag zei: wauw, wat zit er een boosheid aan het einde. Geen lelijke boosheid, maar krachtige woede. En dat is het gevoel dat ik wil meegeven. Het is niet erg om vanuit de queercommunity nu eens te zeggen: het is genoeg. Het is klaar. Ik hoop dat dit mensen motiveert om in actie te komen.”
Wachten op Marsha is van 28 t/m 31 juli te zien in Internationaal Theater Amsterdam (30 en 31 juli met Engelse boventitels) en toert van 25 september t/m 17 december door het land. Tekst: Vera Morina, met Roxy Verwey, Lars Brinkman, Marie-Claire Molly, Maartje Strijk en Jan van Est. Meer info vind je op ita.nl.
