5 vragen aan Hélène Weber over Queer Amsterdam, de roze stad

Queer Amsterdam, de roze stad is dé tentoonstelling van WorldPride 2026 in De Nieuwe Kerk. Samen met IHLIA, makers, kunstenaars en communityorganisaties brengt de expositie vier eeuwen queer Amsterdamse geschiedenis samen. Conservator Hélène Weber vertelt over zichtbaarheid, samenwerking met de community en de kracht van persoonlijke verhalen.

Queer geschiedenis is lang gemarginaliseerd of weggeschreven. Wat betekent het voor jou om dit nu in een kerk te tonen, een instituut dat historisch juist aan de andere kant stond? “Het is bijzonder dat deze tentoonstelling in De Nieuwe Kerk plaatsvindt, een nationale kerk waar koningen en koninginnen worden ingehuldigd en jaarlijks de 4 meiherdenking is. Juist op zo’n plek wordt queer geschiedenis zichtbaar gemaakt, in het volle licht. Dat kan niet overal: in veel landen is dat onmogelijk. Voor bezoekers, ook internationale, maakt die combinatie van plek en verhaal duidelijk dat deze geschiedenissen niet worden weggestopt, maar volwaardig worden getoond.”

een tentoonstelling gemaakt met de community

De tentoonstelling is mede gemaakt met de community. Hoe verandert dat jouw werk als curator, wanneer de mensen over wie je vertelt ook meebeslissen? “Deze tentoonstelling is ondenkbaar zonder de input van de klankbordgroepen. We vragen niet alleen om advies, maar laten ons daadwerkelijk leiden door de community. Dat betekent luisteren, aanpassen en soms keuzes volledig herzien. Zo ontstaat een tentoonstelling over queer Amsterdam die we maken in nauwe samenwerking met de gemeenschappen zelf.” 

Is er iets dat je aanvankelijk wilde tonen maar niet kon, vanwege ontbrekend materiaal, of omdat de community zei: dit niet? “Een bijzonder huwelijk uit 1632 in De Nieuwe Kerk vormt het startpunt van de tentoonstelling. We zagen hierin aanvankelijk ook een mooie rode draad naar de eerste huwelijken tussen paren van hetzelfde geslacht in Amsterdam in 2001. Om die lijn naar het heden door te trekken, onderzochten we zelfs de mogelijkheid om bezoekers voor één dag in de kerk te laten trouwen. In gesprek met de gemeenschap bleek die keuze minder passend: het huwelijk is niet voor iedereen inclusief. Juist daardoor konden we onze keuzes aanscherpen.” 

de persoonlijke verhalen achter de tentoonstelling

Als je zelf door de tentoonstelling loopt als bezoeker, welk object of welke ruimte raakt jou elke keer weer, ook na alles wat je erin hebt gestoken? “Juist omdat het zulke persoonlijke verhalen zijn, raakt het mij allemaal even diep: van de doorgekraste dagboekalinea’s van een persoon met een intersekse-ervaring tot de verzameling rouwkaarten van één en dezelfde persoon die tientallen vrienden verloor aan de gevolgen van aids en zelf tegenwoordig met hiv leeft. Maar laten we vooral de kracht en de trots van de community niet vergeten. Ik heb zo veel bewondering voor iemand als Alejandra Ortiz: een trans vrouw die moest vluchten uit Mexico, jaren ongedocumenteerd was en twee jaar geleden werd uitgeroepen tot Vrouw van het Jaar, ook vanwege haar inzet voor de community.” 

Is er iets in de tentoonstelling waarvan je denkt: dit hadden we bijna gemist, en ik ben zo blij dat het er toch in zit? “Heel bijzonder is dat straks Hermaphroditus te zien is. Dit beeld uit de klassieke oudheid, 100 tot 50 v.Chr, staat binnen de Griekse mythologie symbool voor verschillende vormen van liefde. De figuur heeft zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken. Dat geldt voor een op de negentig mensen. Daarmee laat dit beeld zien dat diversiteit in sekse van alle tijden en culturen is.” 

Nog t/m 4 april 2027, nieuwekerk.nl