Ype Driessen over zijn boek Vanilla: “Veel gays dichten een emotioneel gat met seks”

In zijn boek Vanilla volgt Ype Driessen een man met een gebroken hart die via Grindr probeert te begrijpen wat hij verlangt en wie hij is. Daarbij verschijnt Mefi, een raadselachtige figuur die Jip richting geeft, hem verleidt en confronteert met alles wat hij liever zou ontwijken. Win verloot drie exemplaren!

Het boek begint met een gebroken hart en een plan om opnieuw de datingwereld in te duiken. Waarom moest Jip zichzelf via Grindr heruitvinden en niet via therapie, yoga of een eat-pray-love-achtige reis? “Nou ja, dat had natuurlijk ook gekund. Ik denk alleen dat de hoofdpersoon met allerlei onderdrukte verlangens zit. Hij wordt een beetje dat pad op geduwd door zijn omgeving. Eerst door zijn vrienden en later door het personage Mefi. Het is ook een voorbeeld dat hij ziet in de maatschappij, en het pad waarvan hij denkt dat zijn ex het ondertussen bewandelt. In het begin wil hij vooral gaan Grindrdaten om indruk te maken op zijn ex, omdat hij denkt dat zijn ex misschien zo weer bij hem terug kan komen. Hij leeft vrij onbewust en kent zichzelf niet zo goed. Iemand had hem misschien ook richting therapie kunnen sturen, maar ik denk dat veel gays doen wat Jip doet: een emotioneel gat proberen te dichten met seks.”

Vanilla is fictie, maar voor mensen die jou kennen zijn er duidelijke parallellen met echte personen uit jouw leven. Weten die mensen dat ze in gefictionaliseerde vorm in het boek voorkomen? “Zonder jouw aanname te willen bevestigen: ja. Ik heb mensen gebruikt als vertrekpunt, vanuit situaties, en ben daarvandaan fictie gaan schrijven. Ik vertoon zeker overeenkomsten met Jip, in karakter en levenswandel. Maar ik zie Jip echt als een personage, als iemand anders dan mezelf. Hetzelfde geldt voor de andere personages. Omdat ze wel vertrekpunten zijn geweest, heb ik ze daarover ingelicht.” 

Je publiek kent je van je fotostrips en weet ook van je eerdere relatie. Toch voelt Vanilla niet als een verkapt levensverhaal. “Mijn proces was eigenlijk andersom. Ik wilde iets vertellen over Grindr-dates en wat die met je doen. Hoe je op date één anders bent dan op date tien of date honderd. Dat idee was er al langer. Toen dacht ik: waarom gaat mijn personage eigenlijk op Grindr? En toen kwam ik uit bij een gebroken hart. Pas daarna realiseerde ik me: hé, dat lijkt op mij. Terwijl het feitelijk niet klopt, want ik zat al veel eerder op Grindr. Zo zijn er meer autobiografische elementen in geslopen, maar het is geen levensverhaal.” 

Jip wordt ‘vanilla’ genoemd, of zelfs ge-vanilla-shamed. Hij schaamt zich daar ook voor. Is dat iets persoonlijks of iets wat binnen de gay community snel als tekort wordt gezien? “Dat komt zeker voor. Er zijn mensen die daar zo naar kijken. Het boek doet dat niet, dat is niet mijn bedoeling. Als vanilla bij je past, dan moet je dat vooral doen. Er zijn ook heel veel mensen die daar trots op zijn. Maar Jip heeft voor zichzelf nog iets uit te zoeken.” 

Op datingapps probeer je jezelf te presenteren zonder mensen af te schrikken. Je wilt niet te braaf zijn, maar ook niet te extreem. “Ja, en je bent ook niet bij iedereen hetzelfde. Bij de ene persoon kan je onderdanig zijn en bij de ander juist dominant. Dat kan enorm verschillen. Maar Jip heeft dat allemaal nog niet uitgezocht. Hij weet simpelweg nog niet wie hij is op dat vlak.”  

In het boek botsen veiligheid en avontuur voortdurend. Denk je dat veel homo mannen na een lange relatie tussen die twee blijven hangen? “Het echte fysieke gevaar speelt voor Jip eigenlijk niet zo’n grote rol. De seks zelf gaat meestal wel goed. Het draait meer om de sociale angst, om alles eromheen. Wat mensen ervan vinden, of het wel bij hem past. De angst voor soa’s zit ook meer bij zijn omgeving dan bij hemzelf. Als je twintig dates hebt gehad en het is altijd goed gegaan, verdwijnt die angst vanzelf wat naar de achtergrond. In het buitenland zou ik dat wel spannender vinden.” 

Zie je datingapps vooral als spiegel, katalysator of noodzakelijk kwaad? “Het woord ‘kwaad’ zou ik niet gebruiken. Datingapps kunnen veel brengen, maar je moet wel weten wat je zoekt. Jip zoekt liefde, maar vindt seks, en daar loopt het mis. Aan het eind van het boek heeft hij daar beter zicht op. Bij goed gebruik kunnen datingapps echt iets opleveren.” 

Jip is extreem in zijn hoofd, analyseert alles en staat zichzelf vaak in de weg. Is dat typisch queer of universeel? “Goede vraag. Dat heb ik me nog nooit zo afgevraagd. Jezelf bevragen is wel iets wat veel queer mensen doen, zeker als je in de kast zit of het gevoel hebt dat je er niet helemaal bij hoort. Dat roept vragen op over hoe je je verhoudt tot anderen en tot de maatschappij. Misschien komt dat daaruit voort. Er zijn natuurlijk ook neurotische hetero’s, maar het zou best kunnen dat het onder queers vaker voorkomt.”

Je beschrijft ook interne homofobie, en het heen-en-weer bewegen tussen aanpassen en overcompenseren. “Ja, dat zit zeker in Jip. Soms ga je, als je eenmaal uit de kast bent, een tijdje extra ‘gay’ doen. Dat komt ook voorbij. Je bent je voortdurend tot iets aan het verhouden. Dat enorme zelfbewustzijn herken ik. Ik kan soms jaloers zijn op hetero mensen die ogenschijnlijk zonder nadenken door het leven gaan. Dat lijkt me soms ook wel lekker.” 

Jips ex Pieter blijft in het boek grotendeels afwezig, maar domineert toch Jips gedachten. Was dat een bewuste keuze? “Pieter is uit beeld, dus Jip projecteert van alles op hem. Dat is ook hoe het vaak gaat na een break-up. Je ex is ineens weg. Ik wilde geen realitycheck tussendoor. Pieter mocht Jips proces niet in de weg zitten.” 

Humor speelt een grote rol, soms bijna als zelfverdediging. Is het makkelijker om over pijn te schrijven als je er ook om kunt lachen? “Ik was niet van plan een grappig boek te schrijven, maar dat gebeurde vanzelf. Verdriet maakt je ook labiel. Zelfs in je donkerste momenten kun je er ineens even uit glippen. Dat is realistisch. Ik heb zelf veel van dat verdriet meegemaakt en ook vaak om mezelf moeten lachen. En Grindr levert nu eenmaal veel komische situaties op. Iedereen heeft hilarische Grindr-verhalen.” 

Jip lijkt te denken dat er een ‘juiste’ manier is om gay te zijn. Waar komt die druk vandaan? “Dat zit in alles: rolmodellen, media, afkeuring, maar ook binnen de community zelf. Het personage Mefi staat voor al die invloeden. Je stelt een beeld samen van wat je denkt dat moet. Het is bijna de opdracht van een queer persoon om daar doorheen te prikken en uit te zoeken wat je zelf wilt. Zelfs goedbedoelde adviezen van vrienden kunnen eigenlijk niet bij je passen.” 

Als het boek één vastgeroest idee zou mogen losweken, welk idee is dat dan? “Ik wilde vooral geen coming-outboek schrijven. Veel van dat soort boeken werken naar een coming-out toe, en dan is het van ‘ze leefden nog lang en gelukkig’. Vaak eindigt het daar, alsof je er dan bent. Maar daarna begint het pas. Dan moet je nog steeds uitvinden wie je bent en wat je wilt. En welke rol seks daarin speelt. Dat is wat ik met dit boek wilde onderzoeken. Het is aan de lezer wat die daarmee doet.” 

Vanilla is nu overal verkrijgbaar, o.a. via Bol.com. Meer info over Ype Driessen vind je op fotostrips.nl.