Trans en non-binaire personen in amateursport gediscrimineerd: vaak eerst medische keuring
Deze sporters worden vaak achtergesteld of zelfs uitgesloten
Er wordt nogal wat discriminatie ervaren bij amateursportverenigingen. Trans en non-binaire sporters krijgen te maken met drempels bij voetbal, golf, handbal en nog meer sporten. Ze moeten een uitzondering aanvragen of een medische keurig ondergaan bij minstens zes verschillende sportbonden.
Bij in ieder geval zes sportbonden moeten trans en non-binaire amateursporters dispensatie aanvragen of een medische keuring ondergaan om mee te mogen doen aan wedstrijden. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV). Dat beleid is discriminerend, concludeert de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) Rabin Baldewsingh.
Sportkoepel NOC*NSF publiceerde in 2023 de meest recente versie van de Handreiking gender- en seksediverse personen. Daarin wordt gesteld dat amateursporters in Nederland moeten kunnen meedoen bij de gendercategorie waarmee zij zich identificeren.
drempels opgeworpen
Bij voetbal, golf, handbal, schaatsen, wielrennen en rugby worden echter drempels opgeworpen zodra je als trans of non-binair persoon mee wil doen aan wedstrijden. Bij deze bonden moet je een uitzondering op de regels aanvragen (ook wel dispensatie genoemd), op gesprek komen bij een commissie of een medische keuring ondergaan als je wil meedoen. Bij sommige wedstrijden (bijvoorbeeld bij de officiële NGF-wedstrijden bij het golf) is het als trans amateur zelfs onmogelijk om mee te doen, omdat je enkel onder je geboren geslacht mag deelnemen. Deze zes sportbonden hebben samen bijna 1,9 miljoen leden.
Pointer onderzocht het beleid van alle 77 Nederlandse sportbonden. Op websites en in wedstrijdreglementen onderzochten we het beleid voor amateursporters die trans of non-binair zijn. Bij 13 sporten was dat niet nodig, omdat deelnemers niet worden ingedeeld naar geslacht, zoals bij de paardensport en klootschieten.
geen beleid
Bij 42 sportbonden waar wel onderscheid wordt gemaakt tussen mannen en vrouwen is geen enkel beleid beschreven. Het is onduidelijk of je bij al deze sporten als trans sporter kunt meedoen, zoals dat in de handreiking van NOC*NSF staat geadviseerd. Nationaal Coördinator Baldewsingh vindt dat deze bonden goed moeten kijken naar hun verantwoordelijkheid.
De overige zestien sportbonden volgen het beleid van NOC*NSF. Bij deze bonden kun je je inschrijven en meedoen aan wedstrijden bij de gendercategorie waarmee jij je identificeert. Het gaat om onder meer hockey, gymnastiek, atletiek en zwemmen.
achtergesteld of zelfs uitgesloten
“Je ziet dat er bonden zijn die een beleid hebben waar mensen anders worden behandeld, achtergesteld en soms zelfs worden uitgesloten op basis van persoonlijke kenmerken”, reageert Baldewsingh op de uitkomsten van Pointer. “En dat zijn signalen waarbij ik kan spreken van discriminatoir handelen. Daar maak ik me zorgen over." De Nationaal Coördinator zegt toe dat hij die zorgen gaat overbrengen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Sophie Hermans.
De overkoepelende sportbond NOC*NSF is het oneens met de conclusie van de Nationaal Coördinator. Een woordvoerder erkent dat niet op elke website informatie staat over de toegankelijkheid van trans en non-binaire personen. “Maar wij vinden het vreemd om dat te betitelen als discriminerend.”
Over de zes sportbonden die drempels opwerpen: “In individuele gevallen kan veiligheid van teamleden een rol spelen, zoals bij rugby, waarbij een individuele beoordeling van speelsters geldt op basis van een objectieve risico-inventarisatie.”
internationale afspraken
Vijf sportbonden waar je toestemming moet krijgen om mee te doen als trans sporter– benadrukken dat trans sporters een aanvraag in moeten dienen omdat zij zich bijvoorbeeld moeten houden aan internationale afspraken (golf), om een “zorgvuldige en persoonlijke begeleiding” mogelijk te maken (handbal), of omdat je bij een contactsport rekening moet houden met de veiligheid van andere sporters (voetbal, rugby). De Koninklijke Nederlandse Wielren Unie gaf geen reactie.
Beeld: UnSplash
