Robyn over haar nieuwe album, ivf en haar liefde voor de queercommunity

“Sorry dat ik een beetje laat ben, ik was mijn zoon naar de kleuterschool aan het brengen.” Ziedaar de nieuwe realiteit voor de Zweedse zangeres Robyn, die onlangs album Sexistential uitbracht. Winq sprak met haar over alles van ivf tot uitkomen voor je mening.

robyn over ivf, zwangerschap en moederschap

Op Sexistential schrijf je op een heel directe manier over IVF, zwangerschap en verlangen. Was het belangrijk voor je om die ervaringen menselijk te houden in plaats van er op een meer symbolische manier over te praten? “Ja. Ik weet eigenlijk niet waarom het zo lang heeft geduurd voordat ik dat kon, maar ik heb altijd geprobeerd eerlijk te zijn en iets authentieks te vinden in de liedjes die ik schrijf. Vroeger wilde ik niet zo specifiek zijn in de teksten die ik schreef, uit angst om pretentieus over te komen. Op dit album is het juist gelukt om heel specifiek te zijn, althans, op een aantal nummers. Daardoor is het minder abstract dan vroeger.”

Vond je dat bevrijdender of juist spannender dan toen je een nummer als ‘Dancing On My Own’ schreef? “Niet speciaal spannend, omdat het iets was wat ik echt wilde. Het voelde gewoon goed, ik vond het juist leuk en interessant om dat op dit album wél te doen. Ik was er eindelijk klaar voor.” 

Je zei onlangs dat sensueel blijven centraal staat in je leven, zowel creatief als seksueel. Voelt dat nu radicaler dan vroeger? Ik merk in mijn eigen vriendengroep, en zelfs bij mezelf, dat mensen naarmate ze ouder worden minder excuses maken voor hun verlangens en de manier waarop ze willen leven. “Zeker. Het valt me op dat, tijdens interviews die ik momenteel doe, vooral de queer journalisten hierover beginnen. Ik heb het idee dat de queer community op een andere manier naar het leven kijkt, waardoor je misschien sneller dat verband legt.

Dat je op latere leeftijd meer inziet wat je verlangens zijn, is natuurlijk niet nieuw. Toch lijkt het niet helemaal mainstream, al verkennen wel steeds meer mensen dat idee. Het is ook iets dat ik veel hoor van mijn queer vrienden.  

Die natuurlijke klik met de queer community is er altijd al geweest. Dat zie ik nu ook weer in de manier waarop ik over dit onderwerp praat. Het is voor veel van mijn queer vrienden heel vanzelfsprekend. De manier waarop ik een baby heb gekregen, via IVF, is ook iets wat veel queer mensen ervaren. Je moet op een andere manier over ouderschap nadenken: je moet het plannen, je moet echt kunnen verantwoorden waarom je ouder wilt worden en hoe dat er in de praktijk uit gaat zien.” 

We zijn het als community gewend om buiten de norm te staan, denk ik. “En voor mij voelde het juist niet als iets radicaals. Misschien waren mijn songteksten vroeger daarom wat abstracter. Er zijn zoveel goede songwriters in de wereld, en ik wilde voorkomen dat ik liedjes zou schrijven die inhoudelijk niet zuiver voelden. 

Ik had nooit gedacht dat ik over moederschap zou schrijven. Het voelde een beetje pretentieus en taboe, al gaat het merendeel van het album niet echt over moederschap: het gaat meer over de periode vóórdat ik moeder werd. Die periode was behoorlijk extreem en vol contrasten. Dat was voor mij soms best grappig, soms zelfs hilarisch, en ook echt existentieel. Ik denk dat ik vooral heb geprobeerd om die dualiteit te beschrijven.” 

robyn over haar band met de queergemeenschap

Over de queer community gesproken: je hebt deze vraag vast eerder gekregen, maar jouw muziek wordt al heel lang omarmd door queer publiek. Waarom denk je dat het daar blijft resoneren, terwijl je waarschijnlijk niet specifiek voor dat publiek schrijft? “Op een bepaalde manier doe ik dat juist wél, maar niet als strategische keuze. Ik vind bepaalde vormen van expressie gewoon heel interessant. Ik zie sommige liedjes bijna als een soort sculpturen van frequenties, een spanning tussen melancholie en verlangen. Denk aan nummers als ‘I’m On Fire’ van Bruce Springsteen, ‘Erotic City’ van Prince of ‘Early In The Morning’ van Gap. En volgens mij voelt de queer community zich sterk verbonden met die spanning. Wat denk jij?” 

Ik denk dat queer publiek vaak wordt aangetrokken door sterke vrouwelijke figuren die helemaal zichzelf durven zijn. En de muziek moet natuurlijk ook goed zijn. Al klopt dat niet helemaal, want Latoya Jackson heeft ook best een grote gay following. [lacht] 

Ik denk dat we vrouwen leuk vinden die geen shit pikken van mannen, écht goede muziek maken en zich op een ongegeneerde manier uitdrukken. “Ja, precies.” 

de nieuwe betekenis van ‘blow my mind’

Voor Sexistential heb je het nummer ‘Blow My Mind’ van je album Don’t Stop The Music uit 2002 opnieuw opgenomen. Eerder deed je dat ook met ‘Should Have Known’ van datzelfde album. Wat maakt dat je teruggaat naar een ouder nummer, en hoe pak je het aan om dat te updaten of te veranderen? “‘Blow My Mind’ heeft precies die eigenschap waar ik het net over had. Er is een specifieke manier van songwriting waar ik echt dol op ben. ‘Blow My Mind’ is destijds niet uitgebracht als single, het staat op een album dat ik opnam voordat ik mijn eigen label begon, dus het maakte niet echt deel uit van de artistieke ontwikkeling die ik doormaakte nadat ik Konichiwa Records startte. Vanaf dat moment had namelijk ik zelf veel meer controle over de muziek die ik maak.

‘Blow My Mind’ voelde altijd als een nummer waar ik ooit nog eens op terug zou komen, en nu was de tijd rijp. Er lagen zo veel nummers op de plank voor dit album, materiaal waar ik al aan werkte toen ik mijn vorige album Honey maakte, maar die daarop geen plek vonden. 

De aantrekkingskracht van ‘Blow My Mind’ zit ‘m niet in een complexe melodie. Het gaat meer om het ritme en een bepaalde groove. Het nummer is zowel poppy als clubby. Wel voelde de tekst voor mij nogal gedateerd, daarom besloten we die te herschrijven. Klas Åhlund [een producer met wie Robyn vaak werkt] en ik zijn nu allebei ouders, en tijdens de opnames gaf ik borstvoeding. Zo’n klein wezentje neemt je leven compleet over. Borstvoeding geven is heel vermoeiend en tegelijkertijd extreem sensueel en heel mooi. Over die nieuwe soort intimiteit wilde ik iets schrijven.”

Dus de nieuwe versie van ‘Blow My Mind’ gaat over borstvoeding geven? “Absoluut. Het gaat over heel dicht bij mijn zoon zijn.” 

‘dancing on my wwn’ en de kracht van eenzaamheid

Een vast onderdeel van je liveshows is dat het publiek het eerste refrein van ‘Dancing On My Own’ tégen je zingt in plaats van mét je. Het is echt een kippenvelmoment. Hoe is dat ontstaan, en wat gaat er door je hoofd als het gebeurt? “De eerste keer gebeurde dat per ongeluk. We hadden een technische crash op het podium en de muziek stopte vlak voor het eerste refrein. Toen we merkten dat het publiek het refrein uit volle borst meezong, besloten we om het vanaf dat moment bewust zo te doen. Ik weet niet hoe lang ik dat nog kan volhouden, want inmiddels verwachten mensen het. Het verrassingselement is weg. Maar het is een prachtig moment. 

Van dat nummer begreep ik eerst niet waarom het zo populair was. De tekst gaat over eenzaamheid, en over hoe je, wanneer je je écht eenzaam voelt, jezelf toch kunt accepteren en het verdriet kunt gebruiken om jezelf eruit te trekken. Vroeger had ik moeite met die eenzame en verdrietige kant van mezelf. Tijdens het maken van dit album, terwijl ik ondertussen ook nog moeder werd, hoorde ik ‘Dancing On My Own’ opnieuw en had ik er eindelijk waardering voor dat ik destijds die kanten van mezelf durfde te laten zien. Het is mooi om dat moment aan het publiek terug te geven en die connectie live te zien plaatsvinden.”

Leeftijd en ouder worden komen ook impliciet terug op dit album. Heb je het gevoel dat de dingen waar je als vrouw in de popmuziek eigenlijk niet over ‘hoort’ te praten juist de meest interessante onderwerpen zijn? “Ik probeer muziek te maken op een punt waar tegenstrijdigheid en vrijheid zit. Ik had het gevoel dat ik op dit album rebelser kon zijn dan voorheen, al was het geen bewuste beslissing om provocerend te zijn. Op dit album vertel ik heel eerlijk hoe ik de afgelopen vijf jaar heb beleefd. Ik word binnenkort 47, dus daar ben ik mee bezig.” 

Ben je dan weleens bang dat je te veel deelt? Of is er een deel van je leven dat je buiten je kunst wilt houden? “In muziek kun je de meest intieme details over jezelf delen zonder écht privé te worden. Je kunt het persoonlijk maken en toch ruimte overlaten voor de luisteraar. Ik vind dat als ik in een nummer te veel mijn eigen mening opleg, de luisteraar niet genoeg gestimuleerd wordt. Een ander moet zich in een liedje kunnen verplaatsen. Dat is een precair evenwicht. Alsof je álles wil beschrijven behalve het onderwerp zelf. Ik denk dat een luisteraar pas echt iets een connectie krijgt met een song krijgt als-ie zichzelf erin kan herkennen.”

robyn over pride, vrouwenrechten en je uitspreken

In 1999 bracht Robyn op 19-jarige leeftijd het album My Truth uit. Haar label in het Verenigd Koninkrijk en de VS durfde het niet aan om het uit te brengen, onder andere omdat ze op het nummer ‘Giving You Back’ over abortus zingt. 

Je zou denken dat de wereld 25 jaar later opener en progressiever zou zijn, maar het lijkt alsof vrouwenrechten en ook queer rechten opnieuw onder druk staan, vooral in de VS. Hoe beïnvloedt dat je kunstenaarschap? Als de teugels strakker worden aangetrokken, krijg je dan juist meer de aanvechting om je uit te spreken? “Ik vind dit hét moment om open te zijn over je mening, en over waar je grens ligt. Het is heel belangrijk om daar uitgesproken over te zijn. Tegelijkertijd weet ik niet of iedereen maar z’n mening moet verkondigen, als die mening de wereld alleen maar verder polariseert. Het lijkt op dit moment bijna onmogelijk om een mening te uiten zonder iemand te beledigen. 

Gisteren zei een vriend van me iets interessants: hoewel alles op social media zo zwart-wit en agressief lijkt, is er in het echte leven, wanneer we daadwerkelijk met elkaar omgaan, niet zo veel geweld. Ik bedoel, het is er wel, en zoals je zegt: mensenrechten staan onder druk. Maar wanneer we als mensen elkaar in het echte leven ontmoeten, gaan we veel respectvoller met elkaar om dan op social media.

Ik vind het belangrijk om online gedrag en het echte leven van elkaar te scheiden: hoe behandelen we elkaar in het echte leven, en hoe behandelen we elkaar online? We moeten social media niet zien als de realiteit. Dat is het probleem.”

Nummers als ‘Sucker For Love’ en ‘It Don’t Mean A Thing’ voelen emotioneel naakt, maar op een bepaalde manier ook wat onsentimenteel. Ben je romantischer geworden, of realistischer over liefde? “Realistischer, zeker. Ik ben uit de sekte van de romantische liefde gestapt. Ik ben ont-sektificeerd. 

Tegelijkertijd ben ik zeker ook een romantica. Dat is waar ‘Sucker For Love’ over gaat: het verdedigen van mijn zachte kant. Zij is een softie, maar komt wel voor zichzelf op. In dat nummer pikt ze niks. Het is een goed archetype. 

Ik heb eerder zulke nummers geschreven, zoals ‘Be Mine’ en ‘With Every Heartbeat’. Het is hetzelfde personage als in ‘Dancing On My Own’: die persoon van wie ik dacht dat ik er inmiddels wel een beetje klaar mee was. Maar inmiddels kan ik dat personage op een andere manier laten spreken in mijn muziek. Ze heeft nog steeds een doel en ook een interessant perspectief.” 

Amsterdam organiseert dit jaar WorldPride, dus het is een groot jaar voor Nederland. Wat betekent Pride voor jou als iemand die al zo lang wordt omarmd door die community? “Tijdens Pride ben ik vooral met mijn queer vrienden, wil ik de community steunen en weten wat hen op dat moment bezighoudt. Niet álle onderdelen van Pride zijn voor mij, en dat is prima. Mijn favoriete onderdeel van Pride is wanneer tijdens de Pride-parade de trotse ouders van queer mensen langslopen. Dan begin ik te huilen, als ik zie hoe die ouders hun queer kinderen steunen. Zo mooi.”

Op welk album ben je, naast Sexistential, het meest trots? “Oh, dat weet ik niet hoor. Op allemaal, ik kan niet kiezen. ‘Trots’ is misschien niet het woord dat ik zou gebruiken. Ik kijk niet vaak terug; ik maak iets en daarna laat ik het los.” 

Of misschien het album waarvan je de mooiste herinneringen hebt aan het maken, bijvoorbeeld het eerste album op je eigen label? “Al mijn albums waren moeilijk om te maken. Wat mooi is aan het album Honey, ook al wil ik dat niet specifiek uitlichten, is dat de intentie van die nummers echt overkomt. Dat merk ik ook nu ik aan het repeteren ben voor mijn tour. 

Wanneer ik nummers van Honey live speel, ontstaat er een gevoel dat je je tijdsbesef een beetje verliest. Dat was precies wat ik wilde toen ik dat album maakte: een popalbum waarin je hoort wat ik van de clubcultuur heb geleerd. 

Wanneer we bijvoorbeeld het númmer ‘Honey’ live doen, verandert de sfeer in de zaal en verandert de stemming van het publiek; mensen keren inwaarts. Er zit een kalmte in. Dat had ik vooraf niet verwacht, ik merkte het pas toen ik het nummer aan de setlist toevoegde en het binnen de context van mijn andere nummers hoorde.”  

Zijn er nog andere liedjes van je eerste albums die je in de toekomst misschien opnieuw zou willen uitvinden? “Ik heb nu herinterpretaties gedaan van ‘Should Have Known’ en ‘Blow My Mind’, en nee, ik voel niet de behoefte om nog meer terug te blikken. Maar ik ben wel gefascineerd door het proces, dat is iets heel moois. Het is alsof je herontdekt wat een nummer eigenlijk is, omdat je het in een andere context kunt horen. Net zoals bij remixes en covers. Ik kan er nog niet te veel over zeggen, maar ik denk momenteel over het heropnemen van bepaald materiaal. Niet zozeer specifieke liedjes, maar meer in het algemeen. Sorry, dat is een erg abstract antwoord.” 

Oké, dan nog een allerlaatste vraag. Kun je een nummer noemen dat je in de toekomst zou willen coveren? “Nee, want dan zou ik het verklappen.” 

Je wil de verrassing niet verpesten? “Precies. Maar ik kan wel verklappen dat er binnenkort het een en ander aan komt!”