Podcast: hoe queer waren Lou Reed en zijn voormalige band The Velvet Underground?
Samen met schrijver Barry Walters blikt Jake Shears terug op de queer erfenis van Lou Reed
In zijn podcast Queer the Music vraagt Scissor Sisters-frontman Jake Shears zich af: wat is de erfenis van Lou Reed en diens voormalige band The Velvet Underground voor de regenbooggemeenschap? Zijn hit ‘Walk on the Wildside’ komt voorbij, over de trans scene in New York. Maar ook ‘Perfect Day’ dat een roze randje heeft. En zo zijn er meer voorbeelden. Luister en kijk hier!
Sinds maart 2024 maakt Jake Shears een podcast met de naam Queer the Music. Aanvankelijk ging hij op zoek naar de verhalen achter songs als ‘You Make Me Feel (Mighty Real) van Sylvester, en ‘The Power of Love’ van Frankie Goes to Hollywood, maar gaandeweg is zijn podcast verandert in een interviewprogramma.
De eerlijkheid gebied te zeggen dat niet alle afleveringen even spannend zijn, maar af en toe pikken we hier de krenten uit de pap. Zo deelden we hier al de afleveringen met Kate Pierson van de B-52’s en die met Mika.
welke invloed had lou reed op de queer gemeenschap?
Inmiddels zit Shears midden in het tweede seizoen van Queer the Music. In de nieuwste aflevering heeft hij schrijver Barry Walters te gast, om over de erfenis van Lou Reed te spreken en diens voormalige band The Velvet Underground. De centrale vraag van Shears luidt: welke invloed hadden hij en de band op de queer gemeenschap?
Samen bespreken ze de radicale undergroundscene van Andy Warhol in New York, de invloed van David Bowie en de identiteiten en subculturen die hebben bijgedragen aan de vernieuwing van de rock-'n-roll. Van ‘Walk on the Wild Side’ tot ‘Perfect Day’: Walters en Shears belichten de queer aspecten in het werk van Reed, hoe deze naar de achtergrond raakten in zijn nalatenschap en waarom zijn muziek ook vandaag de dag nog steeds resoneert bij nieuwe generaties.
platenhoezen vol roze driehoeken
Barry Walters schreef een aantal boeken over de queer cultuur, waaronder Mighty Real: A History of LGBTQ Music, 1969-2000. Hij vertelt hierin hoe er vanaf de jaren zestig steeds meer zichtbaarheid kwam voor lhbtiqa+-artiesten, al was het pas in de jaren tachtig dat mainstream acts openlijk uitkwamen voor hun seksualiteit. In het gesprek noemt hij Bronski Beat als voorbeeld, met hun platenhoezen vol roze driehoeken.
Maar ook de Pet Shop Boys, die in het begin niet openlijk gay waren. “En dan nog was die queer context totaal onduidelijk voor het grote publiek”, vertelt hij. De roze driehoeken waren een underground symbool, en wat betreft de Pet Shop Boys: wij, degenen die homoseksueel waren in een tijd dat je daar niet mee te koop liep, voelden feilloos aan dat hun muziek en hun boodschap over ons ging, zonder het expliciet te benoemen.”
doodenge muziek
Vervolgens blikt Walters terug op zijn tijd in New York City, waar hij als veertienjarige een bijbaan had in een platenzaak. Hier maakte hij voor het eerst kennis met de experimentele rock van The Velvet Underground. Elke week speelden ze daar White Light White Heat, ik vond het doodenge muziek. Het is een extreem nummer als je deze vergelijkt met songs van het debuutalbum met de gele banaan, zoals ‘Sunday Morning’ of ‘I’ll Be Your Mirror’, prachtig geschreven en gezongen.
Een van de bandleden was Lou Reed, die in zijn jonge jaren elektroshocks kreeg toegediend omdat zijn ouders dachten dat hij gay was. “Dat gebeurde toen nog, mensen werden naar instellingen gestuurd, werden vol medicijnen gepompt om hun queerness te onderdrukken. Het was een mentale afwijking.”
muziek voor rocknerds die straight waren
Hij vertelt over Lou Reed dat die eigenlijk nooit werd gezien als queer. “Dat lag er bij hem nooit dik bovenop, alhoewel hij een relatie had met een transgender vrouw. De muziek die hij maakte met The Velvet Underground, was voor rocknerds die straight waren. De queerness was er min of meer afgeschrobt. Hun muziek ging over seks, drugs, SM, androgynie. Hun drummer was Maureen Tucker, een opvallende verschijning in de undergroundscene van New York. In die tijd moest je minimaal drie kledingstukken dragen die bij je officiële genderidentiteit hoorden, anders werd je gearresteerd. Dus zij had zo gearresteerd kunnen worden omdat ze er anders uitzag.”
Lou Reed hield van doowop en vroege rock’n’roll. Hij was een ghostwriter voor een platenlabel, waar hij standaard songs afleverde. Het andere prominente bandlid van The Velvet Underground was John Cale, een klassieke muziekstudent met een voorliefde voor experimentele en conceptuele kunst, net als Oosterse mystiek. Zijn experimentele manier van werken combineerde The Velvet Underground met het vakwerk van Reed. Daar was dan weer de Duitse zangeres Nico aan gekoppeld, die de vocalen van enkele tracks voor haar rekening nam op het debuutalbum. “Het was niet lang na de Tweede Wereldoorlog, dus om in die periode met een Duitse zangeres te komen, was gewaagd. Nico had een zwaar accent en zag er overdreven uit, totaal anders dan de rest.”
de kliek van andy warhol
The Velvet Underground behoorde tot de kliek rond Andy Warhol. “Ze waren letterlijk tegen de wet, ze moesten ondergronds blijven. De mensen rond Warhol waren transgender en queer, homoseksualiteit was destijds nog strafbaar. De enige manier om zichzelf te kunnen zijn en te overleven, was door trucs uit te halen en de politie op het verkeerde been te zetten, anders werden ze gearresteerd. En zo ontstond er een beweging van underground cultuur in New York, met Warhol als influencer. Niet zoals de influencers van nu die extravert zijn en een focus hebben die ligt op geld verdienen, maar een influencer met een alternatief voor Hollywood voor ogen.”
De tweede plaat van The Velvet Underground was nog extremer dan de eerste. Nico werd de wacht aangezegd, technici renden de studio uit omdat de band juist wilde dat alles overstuurd klonk. Ook de songs gingen een stuk verder. “Reed zong in de eerste persoon over ‘shooting smack and getting blown’. Niet door meisjes maar door transpersonen. ‘She’s sucking on my dingdong’, wat waren de teksten.”
walk on the wildside en de prominente rol van trans personen
Het voert te ver om hier de complete podcast te benoemen. Walters vertelt verderop nog over de solocarrière van Lou Reed die in Londen van de grond kwam en leidde tot samenwerkingen met David Bowie en Iggy Pop. Al bij de Underground zong Reed over genderbending personages, zoals in ‘Sweet Jane’. Maar zijn zwanenzang volgde met ‘Walk on the Wildside’. “Het lied werd gedraaid op Top 40-stations, tussen hits van bijvoorbeeld The Carpenters. Maar luister je goed naar de tekst, dan gaat deze over de undergroundscene in New York en de prominente rol van trans personen.”
Maar, zegt Walters, ook een evergreen als ‘A Perfect Day’ zit vol met queer subtekst. “In die tijd werden queer mensen gezien als criminelen. We wisten dus niet dat we een ‘gewoon’ leven konden hebben. ‘A Perfect Day’ gaat over een niet-regulier persoon die een gewone dag in een park beleeft. Destijds kon je opgroeien als gay en tegelijkertijd niet weten dat er meer mensen waren zoals jij. Maar deze persoon komt in dat park allemaal gelijkgestemden tegen, alsof dat de normaalste zaak van de wereld was in die tijd.”
de queer erfenis is er wel degelijk
Tot slot werpt Shears de vraag op hoe het komt dat de queerness van Lou Reed min of meer compleet uit zijn erfgoed is verdwenen. Dat is ook maar net hoe je ernaar kijkt, besluit Walters. “Reed had relaties met trans personen, daar werd destijds niet over gepraat. Maar een van hen, Rachel Humphreys, staat op de albumcover van zijn Greatest Hits-album. Dus die erfenis is er wel degelijk. We verstopten het niet per se, maar hadden destijds de taal, de media en de toegang niet om ons te laten zien. Daardoor werd ‘Walk on the Wildside’ ook zo’n hit: mensen wisten niet precies waarover het ging, maar het klonk hen wel spannend in de oren.”
De podcast Queer the Music met Barry Walters luister en kijk je hier.
