Makers Rein en Jesse over F*ck Drugs: een film over chemsex

In de documentaire F*ck Drugs onderzoeken makers Rein van Leeuwen en Jesse Bleekemolen het verschijnsel chemsex – (groeps)seks onder invloed van drugs – zonder oordeel, maar ook zonder weg te kijken. 

Het zaadje voor F*ck Drugs werd niet geplant tijdens een redactievergadering, maar op de achterbank van een auto. Documentairemaker Jesse Bleekemolen was onderweg voor zijn eerdere documentaire Samen Vreemdgaan?, over swingers, en Rein van Leeuwen zat naast hem. Ze raakten aan de praat over open relaties, Grindr en iets wat ze steeds vaker zagen op hun scherm: “Chills”. Chemsexfeesten, vaak langdurig, vaak bij mensen thuis. “We dachten: we moeten hier iets mee”, vertelt Jesse. “Het viel ons allebei op hoe groot dit was, en tegelijk hoe weinig erover werd gesproken.”

Dat gevoel van gemis, van iets niet begrijpen wat zich recht voor je neus afspeelt, werd het vertrekpunt. Niet vanuit morele paniek, maar vanuit nieuwsgierigheid. “Rein en ik vroegen ons af of we het zelf moesten ontdekken, los van elkaar”, vertelt Jesse. “Uiteindelijk besloten we een film te maken om te onderzoeken hoe het werkt, en dan te zien of een dergelijke verkenning daar onderdeel van werd of niet.”

Rein dook diep in de research. Jesse keek naar regie: hoe vang je chemsex in een film zonder het te reduceren tot sensatie? Al snel werd duidelijk hoe groot het onderwerp was. “Als je op zondagmiddag Grindr opent, zie je gewoon hoeveel chills er gaande zijn”, aldus Rein. “Dat was voor ons de grote aanleiding om er verder in te duiken.”

perspectief

Opvallend genoeg was het niet moeilijk om de documentaire verkocht te krijgen. Met een stevig plan stapten ze naar BNNVARA. “We staken veel tijd in onderzoek”, vertelt Rein. “En we voelden die noodzaak. Als wij dit al zo interessant vinden, hoe is dat dan voor iemand die jong is, zichzelf ontdekt en op die apps zit? Dan wil je toch weten waar je aan begint?” De omroep was snel aan boord. “Het gebeurt bijna nooit dat het zó snel gaat,” aldus Jesse, “Maar het klopte.”

Beide mannen zijn queer. Dat was tegelijk een kracht en een risico. “We waren ons daar heel bewust van”, zegt Rein. “Juist daarom hebben we goed gekeken naar de samenstelling van de crew.” Binnen de groep makers was ruimte voor tegenwicht. Dingen die voor Rein en Jesse normaal zijn – onderwerpen als PrEP en anaal spoelen – kregen context. Het ging niet zozeer om inhoudelijke censuur, meer om taal, perspectief, uitleg.

vertrouwen is alles

Chemsex is een containerbegrip, benadrukt Rein. “In de basis is het seks onder invloed van drugs. Maar voor deze film hebben we het afgebakend: queer mannen, vaak groepsseks, bij mensen thuis, met specifieke middelen.” Dat afbakenen was nodig om scherp te blijven. Tegelijk wilden ze verder kijken dan het label. “Uiteindelijk gaat de film over hoe je je verhoudt tot je eigen seksualiteit, en hoe je intimiteit en liefde kunt ontvangen. Dat is een universeel thema, maar queer mensen hebben daar vaak een specifieke relatie mee, omdat je afwijkt van de norm.”

De zoektocht naar deelnemers was intensief. Datingapps speelden een rol, maar bleken niet ideaal. “Als je iemand op een datingapp benadert met ‘Ik maak een film over chemsex’, dan schrikken de meesten”, vertelt Rein. “Eerlijk gezegd zou ik het zelf ook niet fijn vinden.” Ze gingen daarom breder te werk: via queer plekken, posters met “Wanna Talk About Chemsex?”, een speciaal telefoonnummer, QR-codes en hulpverleningsinstanties. Jesse: “We zijn echt het land ingegaan.” Uiteindelijk vonden ze drie mannen die het hart van de film vormen.

Vertrouwen was alles. “Negentig procent van wat we deden was vertrouwen wekken”, vervolgt Jesse. “We kwamen niet alleen materiaal halen.” Ze waren meerdere keren bij de mannen thuis, spraken uitvoerig over intenties en grenzen. “Het is heel makkelijk om met zo’n onderwerp de sensatie op te zoeken. Maar wij wilden snappen wat hen drijft. Dan moet je de mens laten zien, niet alleen het gedrag.”

Daarom kozen ze bewust voor het grijze gebied. Niet alleen de extremen, maar ook het alledaagse. “Het kan je buurman zijn,” zegt Jesse, “of je broer, of je baas.” Chemsex is iets wat mensen dóén, niet wie ze zijn. “Je kunt iemand een lijntje zien nemen in beeld, of het abstracter vertellen met geluid en suggestie. Je vertelt hetzelfde, maar veel minder in your face. Dat helpt om het te begrijpen, dient niet om te choqueren.”

onverwachte spiegel

Wat de mannen het meest verraste, was wat ze zelf níét deden. “We hadden verwacht op een gegeven moment zelf naar een chill te gaan”, zegt Rein. “Dat is niet gebeurd.” Aanvankelijk was die interesse er zeker, ook persoonlijk. Maar gaandeweg hoorden en zagen ze dingen die ontmoedigden. “We zijn altijd sex positive geweest”, zegt Rein. “Het idee van een bubbel waarin alles mag, dat trok me aan. Maar we hebben ook veel gesproken over verslaving, consent, de combinatie van seks en drugs. Dat maakte dat die intrinsieke behoefte minder werd.”

Voor Jesse kwam de grootste confrontatie onverwacht, tijdens een interview. “Ik ben een enorme controlfreak,” zegt hij, “en ineens hield een van onze hoofdpersonen mij een spiegel voor.” Hij herkende zichzelf in het patroon, niet in chemsex, maar in werk. “Mijn werk is mijn drug. Dat overcompenseren, dat verdoven, dat doe ik op een andere manier.” Het inzicht was rauw. “Op korte termijn is chemsex misschien fantastisch. Op lange termijn kan het je ook veel shit opleveren. Dat besef kwam keihard binnen.”

Rein herkende het mechanisme vanuit een andere hoek. “Uitgaan en het nachtleven hebben mij veel gegeven toen ik net uit de kast was. Het gevoel van erbij horen, escapisme.” Maar hij zag ook de vicieuze cirkel. “Van af en toe, naar maandelijks, naar wekelijks. En hoe moeilijk het kan zijn om daar weer uit te komen.”

Oordeelloos blijven was een bewuste keuze. “We zijn nooit honderd procent objectief,” aldus Rein, “maar we stonden open.” Jesse vult aan: “We vroegen door vanuit nieuwsgierigheid, niet vanuit afkeer.” De film trekt geen conclusie. “Voor de een werkt het misschien, voor de ander niet. Dat oordeel willen we bij de kijker laten.”

zelfbeeld en representatie

Wat hopen ze dat iemand meeneemt die zichzelf in de film herkent? Jesse: “Dat je niet alleen bent.” Hij ziet chemsex niet als een individueel probleem, maar als iets wat groter is. “We praten niet goed over eenzaamheid en worstelen met jezelf, zeker niet als queer mannen.” Door het zichtbaar te maken, ontstaat erkenning. “Niet alleen voor queer kijkers, ook voor hetero mannen.”

Rein verwijst naar wat een van de mannen in de film de “oneindige ijsvlakte” noemt: de innerlijke worsteling in een heteronormatieve maatschappij. “Dat kan zich uiten in chemsex, maar ook in overwerken, obsessief sporten, bezig zijn met uiterlijk.” Praten is beter dan zwijgen, vindt hij. “Ook als je het spannend vindt om mensen misschien aan te sporen. Het gesprek is nodig.”

Jesse ziet het ook als een kwestie van representatie. “Toen ik uit de kast kwam, had ik Geer en Goor als voorbeeld. Maar zo ben ik zelf niet.” De ruimte om je eigen vorm van identiteit te vinden, is beperkt. “Zolang je maar niet te heftig gay bent, dan is het oké, lijkt wel.” F*ck Drugs wil laten zien dat er meer manieren zijn om queer te zijn, zonder alles in een mal te persen.

Labels platten af, zegt Rein. “Chemsex is veel gelaagder dan het beeld dat mensen hebben.” Door de verhalen van drie mannen te volgen, hopen ze dat beeld menselijker te maken. Rein blijft geloven in experimenteren. “Maar ik heb van dichtbij gezien hoe tricky het wordt als drugs en seks één worden. Als je die deur eenmaal door bent gegaan, is teruggaan moeilijk.” 

F*ck Drugs is te zien op donderdag 16 april om 21.20 uur bij BNNVARA op NPO 3 en te streamen via NPO Start. 

Styling: Macholina Boutique
MUAH: Juno Dijkshoorn