Bangkok wil met WorldPride 2030 de deur naar Azië openen

Bangkok wil in 2030 de eerste Aziatische stad worden die WorldPride organiseert. Wat begon als een lokale actiegroep, groeide uit tot een landelijke coalitie van overheid, bedrijfsleven en lhbtiqa+-organisaties. De stad strijdt tegen Barcelona: eind oktober stemmen de leden van InterPride over wie het wordt. Winq steunt de kandidatuur van Bangkok. Vanwege vijf jaar huwelijksgelijkheid – uitzonderlijk in dit deel van de wereld én omdat wij vinden dat de witte mensen in Europa de strijd voor vrijheid een keertje niet naar zich toe moeten trekken.

Een van de drijvende krachten achter de bid is Ann ‘Waaddao’ Chumaporn, medeoprichter van Bangkok Pride en een van de bekendste lhbtiqa+-activisten van Thailand. Ze werkt aan huwelijksgelijkheid en gendererkenning, en bouwt al jaren bruggen tussen lokale en internationale netwerken. We spraken haar over Bangkoks bid, de geschiedenis van Bangkok Pride en wat WorldPride voor Azië kan betekenen.

Waarom is Bangkok volgens jou de perfecte plek voor WorldPride 2030?

“Wij denken niet dat we perfect zijn. We denken dat we iets kunnen doen voor Azië: de deur openen. Nergens is het perfect voor lhbtiqa+-personen, ook niet in Bangkok. We vechten nog steeds voor ons bestaan. Maar in dat gevecht vinden we hoop.” Ann wijst op het beeld dat mensen van Bangkok hebben: gaybars, sauna's, cabaretshows. Lange tijd verstopten mensen zich en sekswerkers hadden geen rechten. Sinds de invoering van huwelijksgelijkheid voelt dat anders. “Mensen laten hun kracht zien, met de pride-parade, met elk platform dat we lanceren.” Toen Bangkok Pride een website opzette om handtekeningen te verzamelen voor een wetsvoorstel (in Thailand kan een wet worden voorgesteld met 10.000 handtekeningen) kwamen er meer dan 300.000 binnen, uit alle 77 provincies.

Bangkok Pride is in korte tijd enorm gegroeid. Wat zegt die ontwikkeling over de kracht en ambitie van de queer-gemeenschap in Thailand?

“De realiteit van deze wereld is onderdrukking en wij vormen een veilige zone waarin mensen zich veilig genoeg voelen om uit de kast te komen.” Volgens Ann ziet de overheid inmiddels ook het economisch belang: als het beter gaat met deze groep, gaat het beter met de economie. Ze noemt zichzelf feminist en gelooft in geweldloze actie als creatief middel, in een land waar protest vaak wel gewelddadig verloopt. “We kunnen vechten met onze creativiteit.”

Thailand zette met de huwelijksgelijkheid een historische stap. Hoe kan WorldPride 2030 daarop voortbouwen?

“Ik zie WorldPride als een platform voor sociale verandering, een wereldwijde beweging.” Thailand werkt nu aan gendererkenning en Ann ziet WorldPride als drukmiddel richting de Thaise overheid: meer ruimte voor non-binaire en interseks personen. Ze noemt een netwerk van landen dat dichtbij gelijke rechten zit, waaronder Japan, Vietnam, de Filipijnen en Zuid-Korea. Veel van deze koppels komen nu nog naar Thailand om te trouwen – het land is om de hoek en dus ook bereikbaar voor mensen (van gelijk geslacht) met een kleine beurs die toch willen trouwen. Ze geeft ook een concreet en verrassend voorbeeld van hoe Thailand nu al functioneert als omweg: huwelijken voor heterokoppels uit Taiwan en China worden niet geheel erkend als ze daar trouwen. Maar een trouwpartij in Thailand wordt, vreemd genoeg, wel omgezet naar een volwaardig huwelijk.

Bangkok staat bekend om zijn open, energieke, creatieve sfeer. Hoe wil je dat terug laten komen in het programma?

Ann noemt Thaise popcultuur als soft power. Yaoi en yuri-series (boy love en girl love-drama's) die in heel Azië bekeken worden, wereldberoemde cabaretshows en drag artiesten die internationaal furore maken. Daarnaast wil ze dat er een Human Rights Forum komt, waarin de Thaise overheid wordt opgeroepen tot actie: een Bangkok Declaration met diplomaten, VN-organisaties en maatschappelijke organisaties uit de hele wereld, met als doel om samen een routekaart voor 2030 tot 2050 uit te stippelen. Ze verwijst naar de Beijing-verklaring uit 1995 als voorbeeld van hoe zo'n internationale afspraak jarenlang impact kan hebben.

Wat zou je als blijvende erfenis van WorldPride in Bangkok verwelkomen?

“Een museum en studiecentrum voor de pride-beweging, een plan waar de gouverneur van Bangkok al mee bezig is.” Ook spreekt zij de ambitie uit om, net als Amsterdam deed, de Bangkokse Pride-beweging voor te dragen als UNESCO-werelderfgoed. “Voor Bangkok is dit niet iets van vijf jaar – de pride-beweging bestaat hier al langer dan dertig jaar.”

En nog zoiets: Thailand geldt al decennialang als een internationaal centrum voor genderbevestigende zorg. Exacte landelijke cijfers ontbreken, maar naar schatting ondergaan er jaarlijks enkele duizenden mensen een genderbevestigende operatie, van wie een aanzienlijk deel speciaal daarvoor uit het buitenland komt. “Ieder district heeft een zogeheten Rainbow Clinic – in Bangkok is dat bijvoorbeeld de Tangerine Clinic. Deze kliniek opende in Bangkok in 2015 als de eerste gespecialiseerde gezondheidskliniek voor trans personen in Zuidoost-Azië. De transgeleide kliniek groeide uit tot een internationaal voorbeeld voor de combinatie van genderbevestigende zorg, seksuele gezondheidszorg en hiv-preventie. In 2019 noemde UNAIDS de oprichting van Tangerine een van de belangrijkste innovaties van het Thai Red Cross AIDS Research Centre.” Ann koppelt dat direct aan de noodzaak van een gendererkenningswet: “zonder juridische erkenning kunnen we mensen niet de beste medische zorg bieden.”

Over vier jaar is het zover, wie zou de honneurs moeten waarnemen bij de opening van WorldPride Bangkok?

Hier wordt Ann fel. “Bangkok Pride heeft nooit één voorzitter die een evenement opent,” vertelt ze. “Wij nodigen jongeren en activisten uit om te spreken.” Iets wat ze de Pride Voice noemt. Zelf blijft ze het liefst op de achtergrond. “Ik verstop mezelf het liefst binnen de organisatie. Ik ben meer backstage en ik zie mezelf vooral als facilitator.” Als er dan toch iemand de honneurs moet waarnemen bij WorldPride Bangkok, “moet dat iemand zijn die democratisch gekozen is.” Haar overtuiging: een platte organisatie, zonder hiërarchie. “Iedereen is gelijk.”

Kijk op de officiële site (hier staat nog niet zo veel) of op Instagram.