5 vragen over de nieuwe soa ‘dermatofiliose’

In Europa duiken de eerste clusters op van een onbekende bacteriële infectie bij mannen die seks hebben met mannen. Dermatoloog én hoogleraar huidinfecties Henry de Vries (Amsterdam UMC / GGD Amsterdam) legt uit wat je moet weten. “Goed nieuws: de bacterie reageert goed op antibiotica.”

1. Wat is dermatofiliose precies?

"Dermatofiliose wordt veroorzaakt door een bacterie die normaal bij dieren voorkomt. Tot voor kort raakten mensen er alleen mee besmet via direct contact met vee of huisdieren, wat je een zoönose noemt. Maar dat is veranderd. We zien nu dat de bacterie ook van mens op mens wordt overgedragen, via seksueel contact. Dat noemen we antropogene transmissie, en dat is nieuw. In Lyon en Barcelona zijn inmiddels clusters gemeld onder mannen die gay sauna's bezochten."

2. Online wordt er gesproken over een gelijkenis met mpox, klopt dat?

"Een beetje, maar het is een andere aandoening. Dermatofiliose veroorzaakt een haarzakontsteking, vooral in behaarde gebieden zoals het gezicht en de schaamstreek. Er ontstaan puistjes en blaasjes met soms korstjes, en dat lijkt oppervlakkig op mpox. Maar bij mpox beginnen de blaasjes helder, gaan ze open en worden het wondjes. Het verschil zit hem ook in het verloop: dermatofiliose is minder agressief. De klachten zijn voornamelijk esthetisch, al kun je je er ook wat ziek bij voelen."

3. Moet ik me zorgen maken na seks met een nieuwe partner?

"Niet in paniek, maar wel alerter. GGD Amsterdam heeft al bevestigde gevallen gezien, en het RIVM heeft centra voor seksuele gezondheid inmiddels geïnformeerd. Heb je na een bezoek aan bijvoorbeeld een sauna of na seks vreemde huidplekjes, puistjes of blaasjes ontdekt, zoek dan medische hulp bij je huisarts of bij een centrum voor seksuele gezondheid."

4. Is er een behandeling?

"Goed nieuws: de bacterie reageert goed op antibiotica. Binnen 24 uur na de eerste dosis merk je al een duidelijke verbetering. Een kuur duurt ongeveer een week, en die moet je wel afmaken, ook als je je al beter voelt. Zo weet je zeker dat alle bacteriën echt dood zijn."

5. Er zijn veel homo- en biseksuele mannen die tegenwoordig DoxyPEP gebruiken na seks om het risico op bepaalde soa's te verkleinen. Weten we al of dit middel ook bescherming biedt tegen deze infectie?

"Ja, en dat is goed nieuws. De bacterie blijkt gevoelig voor doxycycline, het middel in DoxyPEP. Dat betekent dat wie DoxyPEP gebruikt mogelijk ook beschermd is tegen dermatofiliose. Tegelijk wil ik wel een kanttekening plaatsen: breed preventief gebruik van doxycycline roept vragen op over antibioticaresistentie, het grote zorgenkind van de toekomst. In landen met slechte toegang tot zorg, zoals de VS waar syfilis explosief stijgt, begrijpt ik de keuze. Maar in Nederland, met een goed functionerend zorgsysteem, is de vraag of dat opweegt tegen het risico van resistentie op de lange termijn."

Henry de Vries is dermatoloog, hoofdonderzoeker en hoogleraar huidinfecties aan de Universiteit van Amsterdam, en werkzaam bij Amsterdam UMC en GGD Amsterdam.