Winq-columnist Jeremy Heshof over het ‘Dinosaurus-complex’

In zijn nieuwe column voor Winq schrijft Jeremy Heshof over het ‘Dinosaurus-complex’: de angst van ouder wordende queermannen om aan relevantie in te boeten zodra rimpels en grijze haren zich aandienen. Aan de hand van een casus uit zijn praktijk laat hij zien hoe prestatiedruk en de jacht op bevestiging het contact met het hier en nu in de weg staan, en wat er nodig is om dat patroon te doorbreken.

Ik zie ze regelmatig in mijn praktijk: mannen tussen de 40 en 50 jaar die ogenschijnlijk de jackpot hebben gewonnen. Ze hebben die droombaan, dat prachtige huis, een sportief lijf waar menig twintiger jaloers op zou zijn, en vaak een leuke partner. En toch zitten ze tegenover me met een blik die het midden houdt tussen uitputting en existentiële verwarring. “Jeremy," zeggen ze dan, "ik heb alles om tevreden over te zijn, maar ik voel het gewoon niet”p.

Neem nu Johan*. Een knappe vent, strak in het pak. Ik vermoed dat die volle bos op zijn hoofd daar waarschijnlijk niet helemaal vanzelf gegroeid is, wat natuurlijk helemaal prima is. Hij scoort op zijn werk, hij scoort in de sportschool en, dankzij zijn open relatie,  scoort hij ook volop tussen de lakens. Maar die dates voelen steeds leger, en de nachten naast zijn eigen partner worden steeds onrustiger, vertelt hij.

Waar de schoen wringt? Johan lijdt aan wat ik, na mijn sessies met hem (met een knipoog) het 'Dinosaurus-complex' ben gaan noemen. "In de gayscene voel ik me een dino nu ik binnenkort 50 kaarsjes mag uitblazen, of beter gezegd, grafkaarsen," vertelde hij me eerlijk. "Ik sta op het punt van uitsterven. Waarschijnlijk nog een paar jaar en dan ben ik fossiel materiaal.” Het is een angst die ik vaker zie bij queermannen van deze leeftijd: de vrees dat de boot binnenkort is vertrokken en dat ze, zodra de rimpels het winnen van de botox, geen aandacht meer zullen krijgen.

Dit constante 'aanstaan' komt vaak niet zomaar uit de lucht vallen. Bij mannen als Johan zie ik vaak een jeugd waarin presteren de enige weg naar een zekere toekomst was. Ingegeven en voorgeleefd door ouders die dat stimuleerden, vaak met de beste intenties maar niet altijd met de juiste uitkomst. Nóg een studie, een betere baan, een groter huis... het is een eindeloze klim. Deze mannen zijn zo druk met de volgende stap dat ze het contact met het 'nu' volledig hebben verloren. Het kunnen genieten van wat nu plaatsvindt wordt daardoor eveneens ingewikkeld.

In mijn praktijk gaan we dan ook niet nog harder rennen. In plaats daarvan leg ik de boel juist stil. Met methodieken zoals ACT (Acceptance and Commitment Therapy) en mindfulness leert Johan dat hij niet zijn gedachten ís, maar ze simpelweg waarneemt. We werken aan een milder zelfbeeld - eentje waarbij je jezelf niet hoeft te vergelijken met een gefilterde 20-jarige op Instagram.

Want de paradox is simpel: hoe meer je jaagt op doelen in de toekomst (meer seks, meer geld, meer spieren, meer whatever), hoe sneller het heden door je vingers glipt. Wat altijd gepaard gaat met onrust, ontevredenheid en gejaagdheid. Soms is de grootste uitdaging om te leren waarnemen en waarderen wat er op dit moment al in je leven is.

Dino Johan mag dan misschien uitsterven op Grindr, maar de man die hij werkelijk is, begint in mijn therapiekamer pas net aan zijn herleving. En dat is een 'score' die geen enkele app je kan geven.

*naam gefingeerd ivm privacy

Jeremy Heshof is een seksuoloog, relatietherapeut en psychosociaal therapeut. Hij is de eigenaar van Praktijk voor Mannen, waar hij zich specialiseert in thema's als seksualiteit, relatieproblematiek, seksverslaving en mentale gezondheid. Daarnaast verschijnt hij regelmatig als deskundige in de media (o.a. Editie NL, Pointer Checkt, Playboy, Men’s Health en WINQ) en kun je hem met Bobbi Eden zien in het televisieprogramma Sex Tape op HBO Max.