“Voor mij heeft Milkshake nooit als werk gevoeld”

Na vijftien jaar neemt Marieke Samallo afscheid van Milkshake, het festival dat ze van een experiment in het Westerpark uitbouwde tot een van de bekendste genderinclusieve festivals van Europa. Hoe kijkt de creatief directeur terug? 

Toen Samallo in 2012 een festival begon in het Amsterdamse Westerpark, was het vooral een test. "We maakten een programma met allemaal mensen uit de scene waar ik al jarenlang mee samenwerkte en die ik bewonderde. Er hing vanaf het begin een bijzondere energie. Soms voel je intuïtief dat iets groter kan worden dan je vooraf had bedacht. Dat gevoel had ik toen al, en uiteindelijk is dat ook precies gebeurd."

Groter werd het zeker: onder het motto For boys who love girls who love girls who love boys who love boys trok het tweedaagse festival vorig jaar 17.000 bezoekers per dag, van zeventig nationaliteiten. Na de komende editie geeft Samallo het stokje door.

Samallo noemde Milkshake ooit haar utopia. Is dat in vijftien jaar dichterbij gekomen? "Binnen de hekken van Milkshake hebben we dat utopia heel dichtbij weten te brengen. Daar zie je hoe mooi een samenleving kan zijn als mensen elkaar echt de ruimte geven. Helaas zie ik daarbuiten juist meer polarisatie en verharding ontstaan. Uiteindelijk kun je alleen verantwoordelijkheid nemen voor wat binnen je eigen bereik ligt, en dat hebben we altijd geprobeerd zo goed mogelijk te doen."

Eén onvergetelijk moment aanwijzen kan Samallo niet. "Dat zijn er veel te veel om op te noemen. Artiesten boeken waarvan ik ooit alleen maar durfde te dromen. Die heerlijke spanning vlak voordat de poorten opengaan. De lieve berichten van bezoekers die vertellen wat Milkshake voor hen heeft betekend. Maar ook de brainstorms met Erwin Olaf, Ted Langenbach en zoveel andere creatieve iconen, waarbij minstens zoveel werd gelachen als gewerkt. Voor mij heeft Milkshake eigenlijk nooit als werk gevoeld."

“ik draag hen allemaal met me mee”

Aan het festival kleven ook verliezen, zoals fotograaf Erwin Olaf, die de allereerste campagne schoot en in 2023 overleed. Maakt dat het afscheid zwaarder? "Natuurlijk voelt dit als het einde van een tijdperk. Ik ontmoette Erwin tijdens de allereerste Milkshake-shoot; mijn partner was destijds zijn eerste assistent en daaruit ontstond een bijzondere vriendschap. Ook Jack en Mia waren dierbare vrienden en geweldige ambassadeurs van Milkshake. Ik draag hen allemaal nog steeds met me mee. Maar ik denk niet dat zij het afscheid zwaarder maken. Integendeel: ze zijn juist onderdeel van alle mooie herinneringen die ik meeneem."

Rimpelloos waren de vijftien jaar niet. Vorig jaar werd het optreden van Azealia Banks na kritiek uit de queercommunity geannuleerd, en zegden zo'n dertig artiesten af uit protest tegen de omstreden investeerder KKR. Dit Amerikaanse investeringsfonds nam in 2024 het Britse Superstruct Entertainment over, het moederbedrijf van zo'n tachtig festivals, waaronder Milkshake. KKR ligt onder vuur vanwege beleggingen in en samenwerkingen met bedrijven die actief zijn op de bezette Westelijke Jordaanoever. “Het is goed dat mensen opkomen voor mensenrechten, maar tegelijkertijd proberen wij als team ook te denken aan de 35.000 mensen die al een ticket hebben gekocht en heel erg uitkijken naar dit moment”, zei Samallo vorig jaar enkele weken voor het festival in een interview met Het Parool: “Voor de een is het een lollig feestje, voor de ander is het ook echt nodig om die dag even helemaal zichzelf te kunnen zijn.” Het festival sprak zich destijds in een statement ondubbelzinnig uit tegen die investeringen. Opmerkelijk, want bijna tien jaar geleden zei Samallo in een interview met Vice nog: "Wij zijn geen activisten, we vieren het leven."

Hoe kijkt ze nu naar die uitspraak? "Ik zie daar eigenlijk geen tegenstelling in. Milkshake heeft altijd gestaan voor liefde, gelijkwaardigheid en menselijke waardigheid. En als fundamentele waarden onder druk komen te staan, vind ik dat je daar iets over mag zeggen. We zullen ons altijd blijven uitspreken vóór liefde en gelijkwaardigheid en tégen iedere vorm van geweld."

over de toekomst van milkshake 

Spijt kent de creatief directeur niet. "Ook de keuzes die achteraf misschien anders hadden gekund, hebben me gevormd. Waar ik het meest trots op ben, is het vertrouwen dat bezoekers, artiesten, performers en ons team ons al die jaren hebben gegeven. En dat Milkshake zelfs edities kreeg in São Paulo vind ik een prachtige erkenning voor iets waar we met zoveel liefde aan hebben gebouwd."

Wat er na haar vertrek niet verloren mag gaan? "Ik hoop vooral dat het idealisme behouden blijft. Natuurlijk zal een nieuw team of een nieuwe creative director keuzes maken die passen bij hun eigen visie en DNA, en dat is ook gezond. Een festival moet kunnen evolueren. Misschien wordt Milkshake over een paar jaar wel vierduizend keer beter dan nu. Dan kom ik met alle liefde als bezoeker dansen. In een look."

Voor haar afscheidseditie beloofde Samallo "de nodige show en drama". "Vooral heel veel feest, dat is uiteindelijk waar Milkshake altijd om heeft gedraaid. De show hebben we voorbereid; de drama ontstaat vanzelf wel, vermoed ik. Zondag op Milkshake is voor mij misschien wel de mooiste dag van het jaar. Die zou ik voor geen goud willen missen. En dan ga ik alle knuffels geven aan mijn Dylan, die ook al veertien jaar voor Milkshake werkt, en dan drinken we wederom een bubbel." Daarna richt ze zich op nieuwe ideeën en op haar stichting For All Who Love Foundation. Haar missie, zegt ze, blijft onveranderd: mensen verbinden, vieren en inspireren in vrijheid, met liefde.

Milkshake Festival vindt plaats op 25 en 26 juli in het Westerpark, Amsterdam: het openingsweekend van WorldPride, dat tot en met 8 augustus in de stad plaatsvindt.