“Er is geen overtreding in de samenleving die van jou is en niet ook van mij”

Op uitnodiging van het ILFU Festival (International Literature Festival Utrecht) strijkt Kae Tempest op donderdag 1 oktober neer in TivoliVredenburg. Dichter, romanschrijver, spoken word-artiest en muzikant, en dat allemaal in één lichaam dat de afgelopen jaren zelf ook een hele transitie doormaakte. Tijdens de Book Talk gaat Tempest in gesprek met schrijver, programmamaker en cultuurjournalist Teddy Tops over zijn nieuwe roman, over identiteit die zich niet laat vastpinnen en over de vraag hoe je opnieuw begint zonder jezelf kwijt te raken.

Als je Kae Tempest nog niet kent: waar heb je gezeten? Tempest groeide op in Zuidoost-Londen, en stond al op zijn zestiende op open mic-avonden. Via de BRIT School (dezelfde broedplaats die onder meer Adele en FKA twigs voortbracht) rolde hij het spoken word-circuit in en bleef daar hangen, met een carrière die zich weigert aan één hokje te houden. Er kwamen albums (vijf inmiddels, met Mercury Prize-nominaties voor Everybody Down en Let Them Eat Chaos), een Ted Hughes Award voor de poëziebundel Brand New Ancients, toneelstukken en in 2016 een bestsellerdebuut als romanschrijver met The Bricks That Built the Houses. Tempest kwam in 2020 naar buiten als non-binair persoon en in 2025 maakte hij bekend een trans man te zijn. Zijn vijfde studio-album Self Titled (2025) is een ode aan de trans gemeenschap.

de nieuwe roman: having spent life seeking

Zijn tweede roman Having Spent Life Seeking verscheen dit voorjaar. Het boek volgt Rothko Taylor, die na vijftien jaar (in het interview met Winq vertelt Tempest dat Rothko terugkeert na een lange tijd weg te zijn geweest) terugkeert naar zijn kustplaatsje Edgecliff. De bankjes met uitzicht op zee waar zijn moeder Meg zat. Het nette stuk van de stad waar zijn vader Ezra tevergeefs een gelukkig thuis probeerde te bouwen. En Dionne; de enige die ooit echt zag wie Rothko was.

Het bijzondere: net als Tempest zelf verschuift Rothko’s voornaamwoord gedurende het boek, van they/them naar he/him, op het moment dat hij tegen een ander personage kan zeggen “I am a man”. Een subtiele ingreep die precies voelbaar maakt wat het is om verkeerd aangesproken te worden en dan, eindelijk, gezien.

In het interview met Winq vertelt Tempest hoe hij te werk gaat: “Toen ik Rothko ontmoette, wist ik dat ik een roman te pakken had. Die was er al, in dat denkbeeldige landschap, en ik begon gewoon met hen op te trekken.” Zo werkt hij blijkbaar altijd. Geen personage bedenken, maar het observeren tot je weet hoe het zich gedraagt. “Ik denk niet dat teruggaan naar een plek betekent dat je niet vooruitgaat”, zegt hij erover. “Rothko komt terug op een fysieke plek, maar zoekt ook een soort van ‘zelf’ dat die niet meer heeft gevoeld sinds die heel jong was. Die terugkeer is dus net zo goed een stap vooruit.”

vergeving is voor de ander, boetedoening is voor jezelf

Een groot deel van de roman speelt zich af rond vergeving en boetedoening, en Tempest maakt in het interview een onderscheid dat blijft hangen: “Vergeving geef je aan anderen, of je ontvangt het van anderen. Boetedoening is iets heel anders: dat moet je in jezelf opbouwen, eraan werken.” Het hoogtepunt van het boek valt op Jom Kipoer – de joodse Grote Verzoendag – en Tempest citeert daarbij een gebed dat hem al zijn hele leven raakt: niet de vergeving voor je eigen zonden vragen, maar boeten voor alle zonden. “Er is geen overtreding in de samenleving die van jou is en niet ook van mij. We zijn er allemaal bij betrokken.”

Hij haalt er ook een stuk joodse mystiek bij, de 36 rechtvaardigen die volgens de overlevering het lijden van de hele wereld dragen zonder het zelf te weten. “Dat verhaal heeft me altijd gefascineerd”, zegt hij, en voegt er iets later aan toe wat je nog een tijdje bijblijft: “Een deel van mij denkt weleens dat de meest beschadigde mensen die ik ken, degenen die zichzelf en de mensen van wie ze houden zo hard kunnen kwetsen, Gods uitverkorenen zijn.”

gemeenschap voor wie er nooit echt bij hoorde

Rothko is, in Tempests eigen woorden, geen gemakkelijk mens: angstig, ongemakkelijk, bang voor mensen. Zijn beste vriend is Donovan, een hond. Toch draait de roman volgens Tempest uiteindelijk om verlangen naar verbinding. “Ik denk dat Rothko’s weg naar zelfkennis en zelfacceptatie hem uiteindelijk in staat stelt om gemeenschap te vinden”, zegt hij. “Moeilijk om open te staan voor het leven in andere mensen als je wegkruipt voor het leven in jezelf, zoiets.” Precies dat spanningsveld, tussen jezelf verstoppen en gezien willen worden, is iets waar veel lhbtiqa+-lezers zich in zullen herkennen.

Over zijn eigen manier van werken is Tempest allesbehalve zeker van zichzelf, en dat is verfrissend voor iemand met zijn staat van dienst. “Maar wat weet ik ervan? Niets. Dat is precies het punt. Vraag het me morgen en ik zeg iets anders. Dertig jaar pen in de hand en elke dag begin ik weer bij een leeg blad.”

Donderdag 1 oktober: Kae Tempest gaat in gesprek met schrijver en cultuurjournalist Teddy Tops over zijn nieuwe roman, identiteit en opnieuw beginnen. Laudatio door Thorn de Vries. Vanaf 20.00 uur, TivoliVredenburg, Utrecht. Tickets en info, klik hier.