Lekkere muziek: ‘Hunter’, ‘Bachelorette’, ‘All Is Full of Love’ en andere klassiekers van Björk uit de Homogenic-periode
Futuristisch, organisch en totaal fascinerend
Nadat Björk enkele commerciële successen had behaald in de eerste helft van de nineties, gooide ze het in 1997 over een nieuwe boeg met het album Homogenic. Dat klonk zowel futuristisch en organisch als totaal fascinerend en anders dan welke muziek van dat moment dan ook. We blikken terug, met een reeks uitzinnige video’s. Van ‘Jóga’ uit 1997 tot ‘All Is Full of Love’.
Als tiener had de IJslandse zangeres Björk Guðmundsdóttir de smaak al vroeg te pakken met haar indieband Sugarcubes. Toen al schoot haar stem alle kanten op en zong ze Engels met een zwaar accent. Van alle singles werd het springerige ‘Birthday’ een bescheiden hitje in 1988 en een jaar later behaalden ze met ‘Hit’ de zeventiende plaats in de Britse hitlijst.
debut en post
In 1993 verscheen Björks album Debut, wat eigenlijk helemaal geen debuutalbum was want op 11-jarige leeftijd had Baby-Björk al een kinderplaat uitgebracht. Maar voor het eerst was ze wél op zoek naar solohitsucces. Leadsingle ‘Human Behaviour’ haalde nummer 33 in de Nederlandse Top 40 en de non-albumsingle ‘Play Dead’ kwam zelfs tot nummer 10. De meeste mensen zullen zich ‘It’s Oh So Quiet’ nog herinneren, van het album Post uit 1995. Met het bigband-jazznummer dat origineel werd gezongen door Betty Hutton in 1951 kwam Björk in dat jaar tot nummer 25.
We schreven over de begintijd van Björk al eens een artikel met de titel: De fantasiesprookjesvideo’s uit Björks beginperiode. Het zit halverwege verstopt in het onderstaande overzichtsverhaal.
‘jóga’
Na Debut en Post bracht Björk in 1997 het album Homogenic uit. Hiermee liet ze de formule van haar vorige twee albums volledig los. Hier geen toegankelijke dancebeats meer zoals we die kenden van ‘Big Time Sensuality’ en ‘Violently Happy’ of vrolijke bigband-jazz à la ‘It’s Oh So Quiet’. Op Homogenic kwam Björk inderdaad met een homogeen geluid dat ze het hele album volhield: de songs klonken futuristisch, organisch, hier en daar nog best toegankelijk en op andere momenten juist weer obscuur. Met ‘Jóga’ maakt ze haar statement: het zijn ‘emotional landscapes’ waarin de natuur centraal staat, onder begeleiding van een barok strijkje maar ook schurende, elektronische, ‘vulkanische’ beats. Wat dan wel hetzelfde bleef: van Björk waren we inmiddels gewend dat ze fantastische video’s afleverde en dat is bij ‘Jóga’ ook weer het geval. Het is Kunst met een hoofdletter K die de natuur op surrealistische wijze in ere houdt.
‘bachelorette’
Minstens zo orchestraal als ‘Jóga’ is de tweede single van Homogenic, ‘Bachelorette’. De track is sprookjesachtig, wat we terugzien in de wederom prachtige video. De zangeres leest voor uit een boek waarvan de letters zich voor je ogen vormen, en ze neemt je mee op een reis van de stad naar een wereld waarin ze de rol van haar leven speelt op het toneel. Het lied bevat percussieinstrumenten als de timpani, maar ook een alpenhoorn en een accordeon.
‘hunter’
Met ‘Jóga’ en ‘Bachelorette’ lijkt ‘Hunter’ het derde deel van een drieluik te vormen. De synths klinken duister en spannend, er is een militaristisch voortstuwend ritme en de vocalen klinken bijna ‘hunted’. De video is fraai in al zijn eenvoud: het hoofd van Björk schiet in close-up alle kanten op, en gaat van kaal naar volledig vermomd als een cyberfiguur dat doet denken aan een ijsbeer.
‘alarm call’
De natuur speelt altijd een belangrijke rol in het werk van Björk, en dat is op Homogenic niet anders. ‘Alarm Call’ gaat over de toestand van de wereld en hoe groot het belang is om deze ten goede te veranderen. In de video, gefilmd door modeontwerper Alexander McQueen, is te zien hoe de zangeres communiceert met verschillende dieren, waaronder een krokodil, vleermuizen en slangen. Let op haar horrormond op het einde. ‘Alarm Call’ is een van Björks meest ondergewaardeerde singles: zo haalde deze als enige van de Homogenic-singles niet haar Greatest Hits-album.
‘all is full of love’
Wat singles betreft bewaarde Björk voor Homogenic het beste voor het laatst, en dat is ‘All Is Full of Love’. Het is een triphopballad met elektronische beats, harp en wederom strijkers die volgens de zangeres staat voor een nieuw begin. De tekst is gebaseerd op verhalen uit de IJslandse mythologie, zoals dat van Ragnarök. De video geeft juist een blik op de toekomst, met Björk als robot die in een fabriek in elkaar wordt gezet door een andere robot. In 1999, toen deze spectaculaire minifilm verscheen, werd de video beschouwd als een van de beste aller tijden en een mijlpaal in computeranimatie; hij is te zien geweest op kunsttentoonstellingen en was te bewonderen in het Museum of Modern Art in New York.
