Queer toptalent tijdens de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam: “De vreugde spat ervan af”

Tijdens de lustrumeditie van de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam (24 t/m 31 januari) is de queer community goed vertegenwoordigd. Twee strijkkwartetten in het bijzonder zetten het klassieke plaatje vrolijk op z’n kop.

Eind januari voeren de beroemdste strijkkwartetten ter wereld in het Muziekgebouw en Bimhuis in Amsterdam meer dan veertig concerten op. Van werk van giganten als Beethoven, Brahms en Tsjaikovski, tot splinternieuw materiaal van hedendaagse componisten. Twee opvallende jonge namen in de line-up zijn het Poiesis Quartet uit Cincinnati en het Attacca Quartet uit New York. 

“Mensen die nog niet zo bekend zijn met strijkkwartetten, hebben er vaak een heel traditioneel beeld van”, aldus Yasmin Hilberdink, creatief directeur en oprichter van de Strijkkwartet Biënnale. Dat beeld is onjuist, wil zij aantonen met het festival. “Met name de jongere kwartetten geven een nieuwe invulling aan hun concerten. Dat uit zich in prachtige kleding, maar ook in een directere connectie met het publiek, zowel in de zaal als daarbuiten.” 

unieke creaties

Alle vier de leden van het jonge Amerikaanse Poiesis Quartet dragen hun queerness uit met een vrolijke vanzelfsprekendheid. Zowel op het podium als in compositieopdrachten en educatieve projecten zetten ze zich in om het strijkkwartetrepertoire een diverse impuls te geven. Ze voeren veel werk op van onderbelichte vrouwelijke en/of queer componisten. 

Hun naam, Poiesis, is afgeleid van het Oudgriekse woord voor ‘maken’ of ‘voortbrengen’, het creëren van iets wat nog nooit heeft bestaan. New York Times prees de vier strijkers om hun briljante programmering en veelzijdigheid en in Canada wonnen ze afgelopen jaar de gerenommeerde Banff International String Quartet Competition.

Tijdens de biënnale in Amsterdam treedt Poiesis op in het programmaonderdeel Grass Roots, op vrijdag 30 januari om 11:00 uur. In dat programmaonderdeel presenteert de biënnale drie jonge topkwartetten. Naast Poiesis zijn dat het Noorse Opus13 en het Amerikaanse Erinys Quartet. Poiesis voert op 30 januari werk op van Sky Macklay, Kevin Lau en Coleridge-Taylor Perkinson.

van vivaldi tot videogames

Het Attacca Quartet wordt gezien als een van de meest vooruitstrevende en innovatieve strijkkwartetten van nu. Niet voor niets sleepten ze reeds twee Grammy’s in de wacht. Op het podium schakelen ze moeiteloos tussen traditionele en hedendaagse composities, electro, videogamemuziek en alles daartussenin. Andrew Yee, cellist en medeoprichter van het kwartet, is trans en verwerkt haar genderidentiteit op bijzondere manieren in hun werk. Zo schreef ze vlak na de herverkiezing van president Donald Trump het stuk ‘Trans Requiem’, een betoverende ode aan de trans ervaring.

Tijdens de biënnale treedt het Attacca Quartet twee keer op. Op 28 januari om 22:30u eerst met hun eigen kijk op Opus 13, een van Beethovens late strijkkwartten, die door veel musici vanwege de uitzonderlijke kwaliteit worden geroemd als “een gids voor het leven”. Het viertal neemt geen noot voor lief en gaat in de Grote Zaal van het Muziekgebouw een spannende dialoog aan met de compositie van de klassieke componist, die zelf originaliteit en zeggingskracht ook hoog in het vaandel had. 

Op 29 januari om 20:15 uur demonstreert het Attacca Quartet de verrassende repertoirekeuze waarom ze inmiddels bekendstaan. Die avond spelen ze de Nederlandse première van ‘daisy’, een stuk van de Amerikaanse componist David Lang geïnspireerd op de tijd van de Vietnamoorlog, dat hij schreef mede in opdracht van de Biënnale. Het kwartet leidt zijn hedendaagse compositie in met muziek uit de renaissance en combineert de première met andere stukken uit de VS.

aanstekelijk experiment

Kwartetten als Poiesis en Attacca zijn volgens festivaldirecteur Hilberdink in de eerste plaats bezig met hun maatschappelijke rol als musici. “In plaats van zich af te vragen hoe ze in de grootste concertzalen ter wereld kunnen belanden, proberen ze uit te vinden wie zij zijn als muzikanten, en wat ze te vertellen hebben. Hun drive en fantastische experimenten werken erg aanstekelijk voor de zaal: de vreugde spat ervan af.”

• Late Beethoven: Opus 132 – Attacca Quartet, 28 januari, 22:30 uur, Muziekgebouw
• Avondconcert: Clemens non Papa, Bennet, Lang, Crumb, Shaw – Attacca Quartet, 29 januari, 20:15 uur, Muziekgebouw
• Grass Roots – o.a. Poiesis Quartet, 30 januari, 11:00 uur, Muziekgebouw

Ga voor meer informatie over de andere concerten en de uitgebreide randprogrammering van de Strijkkwartet Biënnale Amsterdam naar sqba.nl.