Nieuw boek: The Wonderful World That Almost Was

Fotograaf Peter Hujar legde iconische queer figuren vast als Candy Darling en Susan Sontag. Zijn partner, de beeldhouwer Paul Thek, stond bekend om zijn ‘vleessculpturen’. Hun invloedrijke werk dat bestaat uit dertig jaar queer kunst is nu vastgelegd in een nieuw boek, genaamd The Wonderful World That Almost Was.

Peter Hujar en Paul Thek waren kunstenaars en geliefden. Ze maakten invloedrijk werk vóór en tijdens de aidsepidemie. Ze stierven in 1987 en 1988 kort na elkaar aan de ziekte. Bij beide kunstenaars groeit de belangstelling voor hun werk opnieuw. Zo is acteur Ben Whishaw te zien als de fotograaf in de film uit 2025 Peter Hujar’s Day van Ira Sachs die vanaf augustus 2026 in de Nederlandse bioscopen is te zien. Ook zijn er foto’s van Hujar verschenen op de albumhoes van Anohni and the Johnsons en op de cover van het boek A Little Life.

samenwerking van dertig jaar 

Paul Thek kreeg minder erkenning, mede omdat zijn grootschalige installaties vaak tijdelijk waren en daardoor weer verdwenen. Thek stond bekend om zijn zogeheten ‘vleessculpturen’, oftewel lichaamsdelen van was die hij tentoonstelde in vitrines, die in deze vorm deden denken aan religieuze relikwieën.

Schrijver en hoofdredacteur van Frieze Magazine Andrew Durbin heeft nu een boek uitgebracht waarin hij het leven van Thek en Hujar beschrijft. In The Wonderful World That Almost Was richt Durbin zich vooral op hun relatie en samenwerking die meer dan dertig jaar heeft geduurd.

vorm van eerherstel voor uitgewiste queer levens 

Met zijn boek wil Durbin laten zien dat de twee kunstenaars ‘echt geleefd hebben’. Hun verhaal is niet alleen tragisch, maar getuigt van creatieve energie. Ze bleven productief en gepassioneerd, zelfs toen ze ziek werden.

Durbin heeft geprobeerd de intimiteit van de relatie van Thek en Hujar vast te leggen, maar het boek is ook een vorm van ‘eerherstel’. Veel bronnen die hij voor het boek heeft geciteerd, zijn overleden tijdens het schrijfproces. Bovendien verzwegen families vaak de ware doodsoorzaak van die mensen, waardoor in de aidstijd veel queer levens als het ware zijn uitgewist. Met zijn boek wil Durbin die geschiedenis nu terughalen.

rauw en geloofwaardig liefdesverhaal 

In zijn boek The Wonderful World That Almost Was focust hij niet op de ziekte en de dood van beide heren, maar op de jaren tussen 1954 en 1975. Zo ontstaat een rauw en geloofwaardig liefdesverhaal. Hujar en Thek ontmoetten elkaar als twintigers en werden begin jaren zestig buren én geliefden in New York. Thek stond bekend om zijn charisma; schrijvers als Tennessee Williams en Gore Vidal vielen voor hem.

Hun gedeelde ervaringen beïnvloedden hun kunst sterk. Een bezoek aan catacomben in Palermo inspireerde Hujar tot zijn fotoboek Portraits in Life and Death en Thek tot zijn eerder genoemde, beroemde vleessculpturen.

meer dan een gay fotograaf

Beiden verzetten zich tegen labels. Thek maakte vergankelijke kunst en vernietigde soms bewust zijn werk. Hujar wilde niet alleen als ‘gay fotograaf’ bekendstaan, omdat hij dacht dat een dergelijk label zijn werk zou marginaliseren. Toch legde hij iconische queer figuren vast zoals Candy Darling en Susan Sontag.

In 1975, toen hun relatie al onder druk stond, maakte Hujar een reeks indringende portretten van Thek. Die beelden tonen een complexe mix van liefde, jaloezie en afstand. Ondanks hun breuk bleef er verbondenheid: in zijn laatste brief suggereerde Thek nog ideeën voor Hujars werk, alsof er een toekomst was.

grotendeels verdwenen wereld

Voor latere generaties queer lezers biedt Durbins boek iets zeldzaams: bewijs van hoe deze kunstenaars leefden, liefhadden en creëerden. Tegelijk erkent hij dat de wereld waarin zij werkten – een betaalbaar, bohemien New York – grotendeels verdwenen is.

Met nieuwe tentoonstellingen en hernieuwde aandacht krijgen Hujar en Thek eindelijk de erkenning die ze tijdens hun leven vaak misten. Durbins boek is een krachtige oproep om hun nalatenschap blijvend te waarderen.

verkrijgbaar vanaf 23 april

The Wonderful World That Almost Never Was is in Nederland vanaf 23 april verkrijgbaar via o.a. Bol.com. Het boek bestaat uit 496 pagina’s, is geschreven in het Engels en heeft een hardcover.