Kunstenaar Yamuna Forzani: “Pride herinnert ons eraan hoever we zijn gekomen”

Het Amsterdamse Grachtenmuseum viert WorldPride met de tentoonstelling Liefde op de Grachten - 30 jaar Canal Parade. Yamuna Forzani is een van de kunstenaars die hier te zien is. Aan Winq vertelt ze over haar werk, waarin ze textiel combineert met perfomance. Ook vertelt ze over het belang van Pride. “Pride begon als een protest, en ik vind het belangrijk dat we dat niet uit het oog verliezen.”

Yamuna Forzani is een multidisciplinaire kunstenaar en queer activist die met haar werk haar queer utopie vormgeeft: een wereld waarin haar gemeenschap centraal staat, wordt gevierd en een bron van inspiratie vormt. Vanuit textiel onderzoekt ze de verbinding tussen kunst, mode, performance, dans, publieke kunst en sociale betrokkenheid.

Forzani organiseert evenementen waarin verschillende creatieve disciplines samenkomen en ruimte creëren voor ontmoeting en expressie. Als lid van Kiki House of Angels in Nederland en internationaal lid van House of Comme Des Garçons uit New York vertegenwoordigt ze Nederland in de ballroomscene. In 2022 won ze een Dutch Design Award voor haar artistieke leiding van de Utopia Ball x Fashion Show.

gebreid textiel vormt de rode draad

Gebreid textiel vormt de rode draad in haar praktijk: met industriële technieken ontwikkelt ze werken die verhalen vertellen, gemeenschappen verbinden en uitnodigen tot een gedeelde, fantasierijke toekomst.

In het Amsterdamse Grachtenmuseum is het werk van Forzani onderdeel van de tentoonstelling Liefde op de Grachten - 30 jaar Canal Parade. Deze expositie loopt van donderdag 2 juli tot en met dinsdag 27 september en maakt deel uit van het officiële culturele programma van WorldPride 2026.

De tentoonstelling laat zien hoe de Canal Parade uitgroeide van een lokaal initiatief tot een internationaal symbool van zichtbaarheid en inclusie — een feest van uitbundigheid, maar ook een drager van urgentie, herinnering en solidariteit.

Je beschrijft je werk vaak als het bouwen van een “queer utopie”. Wat betekent dat concept voor jou, en hoe beïnvloedt het de manier waarop je kunst, evenementen en gemeenschapsruimtes creëert?

“Ik beschrijf mijn werk vaak als het creëren van mijn queer utopie, maar ik gebruik het woord ‘utopie’ heel bewust. Ik weet dat een utopie een fantasie is; het bestaat niet. Voor mij gaat het er niet om de werkelijkheid te negeren of te doen alsof onderdrukking, geweld en ongelijkheid niet bestaan. Het gaat er juist om je voor te stellen wat mogelijk zou kunnen zijn als we op een andere manier voor elkaar zouden zorgen. Mijn queer utopie is voor mij een wereld waarin mensen authentiek zichzelf kunnen zijn, waarin we elkaars uniekheid vieren en elkaar radicale compassie tonen.

Met mijn werk wil ik momenten creëren waarin kwetsbaarheid en collectieve vreugde naast elkaar kunnen bestaan. Of het nu gaat om textielinstallaties, performances, workshops of bijeenkomsten voor de gemeenschap: ik ben geïnteresseerd in het creëren van tijdelijke manifestaties van mijn queer utopie in de echte wereld.”

In je werk combineer je textiel met performance, mode, dans, publieke kunst en sociale betrokkenheid. Hoe beïnvloeden deze verschillende disciplines elkaar binnen je creatieve proces?

“De rode draad die alle aspecten van mijn praktijk met elkaar verbindt, is textiel. Of ik nu een gebreid wandkleed maak, kostuums ontwerp voor performers, een installatie produceer of een evenement organiseer: textiel is vaak het vertrekpunt.

Ik werk met uitgesproken patronen, levendige kleuren en speelse vormen die door al mijn projecten heen terugkomen. Ik voel me vooral aangetrokken tot felle neonkleuren, omdat ik wil dat het werk ruimte inneemt en de aandacht opeist. Er zit een zelfverzekerdheid en zichtbaarheid in deze esthetiek die diep verbonden voelt met mijn queer identiteit.”

Gebreid textiel is een terugkerend element in je werk. Wat trekt je aan in industriële breitechnieken, en hoe helpen deze methodes je om verhalen te vertellen of mensen met elkaar te verbinden?

“Ik ontwikkel mijn breipraktijk al meer dan tien jaar in samenwerking met het TextileLab van het TextielMuseum in Tilburg. Ik werk voornamelijk met de rondbreimachine en heb het voorrecht gehad om nauw samen te werken met technici Yani Chuang en Mathilde Vandenbussche. Samen verleggen we voortdurend de grenzen van wat deze machines kunnen, door te experimenteren met nieuwe structuren, materialen en werkwijzen.

De afgelopen twee jaar werk ik ook samen met letterontwerper Céline Hurka aan een doorlopende serie genaamd Symbols of Utopia. Samen onderzoeken we museumarchieven, verdiepen we ons in feministische en queer geschiedenissen en vertalen we dit onderzoek naar gebreide wandkleden vol symboliek en verborgen verhalen.

Hoewel de stoffen worden geproduceerd met behulp van geavanceerde breitechnologieën, eindigen de werken daar zelden. Ik besteed talloze uren aan het met de hand borduren, versieren en toevoegen van parels aan het textiel. Ik houd ervan om industriële productie te combineren met langzame, ambachtelijke processen.”

Als lid van zowel Kiki House of Angels als House of Comme Des Garçons vertegenwoordig je Nederland in de internationale ballroomscene. Hoe heeft ballroomcultuur je werk beïnvloed?

“Ik kwam in 2016 in de ballroomscene terecht, kort nadat ik was afgestudeerd aan de kunstacademie. Ik ontmoette iemand tijdens een modellenauditie die begon te voguen, en ik was meteen gefascineerd. Die persoon bewoog met zo’n prachtige zelfverzekerdheid dat ik wist dat ik meer wilde leren. Nadat ik mijn eerste ball had bezocht, werd ik volledig verliefd op de scene.

Wat mij nog steeds inspireert aan ballroom is de manier waarop mensen zichzelf zonder excuses uitdrukken. De creativiteit is buitengewoon. Al die mensen brengen hun eigen persoonlijkheid naar het podium en er is een diepe toewijding aan vakmanschap, zelfexpressie en gemeenschap. Ik word voortdurend geïnspireerd door de mensen om mij heen.

Mijn eerste betrokkenheid ontstond doordat ik ballroomaccessoires en kostuums maakte voor mensen uit de gemeenschap om te dragen tijdens balls. Als pas afgestudeerde gaf dit me een gevoel van doelgerichtheid en een creatieve gemeenschap om samen mee te groeien.

De afgelopen tien jaar heeft ballroom niet alleen mijn artistieke praktijk gevormd, maar ook mijn begrip van activisme. Het heeft me geleerd over gekozen familie, wederzijdse steun en het belang van het creëren van kansen voor anderen. Veel van het werk dat ik vandaag doe—of het nu gaat om tentoonstellingen, workshops, performances of evenementen—komt voort uit de lessen die ik binnen de ballroomcultuur heb geleerd.”

Wat kun je ons vertellen over je tentoonstelling in het Grachtenmuseum?

“Twee van de werken komen uit mijn serie Love Renaissance, waarin de zachte, sensuele en romantische kanten van het queer leven worden gevierd. Publieke representaties van queer identiteit worden vaak geassocieerd met mannelijkheid, nachtleven of spektakel. In mijn werk ben ik geïnteresseerd in het benadrukken van een zachtere en meer vrouwelijke energie—niet als iets dat verbonden is met gender, maar als een gevoel van tederheid, intimiteit en zorg.

De tentoonstelling bevat ook Sirens, een gezamenlijk werk met letterontwerper Céline Hurka. Het wandkleed toont vier androgyne zeemeerminnen, omringd door lagen van queer en feministische symboliek. Het voelt bijzonder passend voor het Grachtenmuseum tijdens Pride, omdat deze queer zeemeerminnen door de grachten van Amsterdam lijken te zwemmen en de waterwegen van de stad transformeren tot een plek van fantasie, verbondenheid en ongekende mogelijkheden.”

Wat betekent World Pride voor jou?

“World Pride betekent voor mij dat vreugde en strijd tegelijkertijd ruimte mogen innemen. Als queer persoon is het een kans om onze gemeenschappen te vieren, maar ook om degenen te eren die de weg hebben vrijgemaakt—vooral trans vrouwen van kleur, wier activisme veel van de vrijheden mogelijk heeft gemaakt die we vandaag kennen.

Pride begon als een protest, en ik vind het belangrijk dat we dat niet uit het oog verliezen. Hoewel we het geluk hebben in een land te leven waar queer zijn niet strafbaar is, krijgen veel queer en trans personen nog steeds te maken met discriminatie, geweld en uitsluiting, ook hier in Nederland.

Ik denk ook dat Pride steeds meer gecommercialiseerd is geraakt, waar veel mensen ingewikkelde gevoelens over hebben. Voor mij is queer zijn inherent verbonden met intersectionaliteit, en onze bevrijding hangt samen met bredere strijd voor rechtvaardigheid en gelijkheid.

Uiteindelijk herinnert World Pride ons eraan om te vieren hoe ver we zijn gekomen, terwijl we blijven strijden voor de wereld die we willen zien. In veel opzichten gaat mijn idee van een queer utopie daarover: niet ontsnappen aan de werkelijkheid, maar samen betere toekomsten voorstellen en opbouwen.”

Laatste vraag: welk advies heb je voor mensen die Amsterdam Pride bezoeken?

“Mijn advies zou zijn: heb plezier, zorg voor elkaar en onthoud waarom Pride bestaat. Respecteer de gemeenschappen die deze ruimtes hebben opgebouwd—vooral trans mensen, trans mensen van kleur en queer mensen van kleur die nog steeds de weg wijzen. Drink voldoende water, let op je vrienden en vier op een verantwoorde manier. Pride gaat over vreugde, maar ook over solidariteit.”

meer informatie

Wil je meer weten over het werk van Yamuna Forzani? Dan kun je terecht op haar website. Voor informatie over het Grachtenmuseum, ga naar Grachten.museum.