IOC weert trans personen bij Olympische Spelen in 2028 zonder geschikt onderzoek

Voorafgaand aan de Olympische Spelen van 2028 moeten sporters een wangslijmtest ondergaan. Wie volgens deze test het mannelijke SRY-gen heeft, mag niet deelnemen in de vrouwencategorie. Daardoor worden trans vrouwen vanaf de Spelen in 2028 uitgesloten. Maar deze test is niet wettelijk onderbouwd, laat het radioprogramma Pointer horen in de uitzending van zaterdag 5 september.

Het journalistiek onderzoeksplatform Pointer (KRO-NCRV) heeft met wetenschappers gesproken die zeggen dat de wangslijmtest waarmee het Internationaal Olympisch Comité (IOC) oneerlijk prestatievoordeel bepaalt, niet wetenschappelijk onderbouwd is. Wie volgens de test het mannelijke SRY-gen heeft, mag niet deelnemen in de vrouwencategorie. Daardoor worden trans vrouwen vanaf de Spelen in 2028 uitgesloten.

eigen adviescommissie gepasseerd 

Het IOC stelt dat haar beleid is gestoeld op wetenschap. Daarvoor passeerde het IOC zijn eigen medische adviescommissie die over veiligheid en sport adviseert. Dit zegt een lid van die commissie tegen Pointer. In plaats daarvan kwam er een speciale werkgroep bijeen, waarvan de namen van de deelnemers door het IOC geheim zijn gehouden.

Bij het uitvoeren van een wangslijmtest wil het IOC uitsluitsel bieden over de sekse van een sporter. Het gaat om het SRY-gen, dat op het Y-chromosoom zit en de ontwikkeling van mannelijke geslachtsorganen in gang zet. Die produceren testosteron, wat de spiermassa stimuleert. Mannen hebben hierdoor hogere niveaus dan vrouwen en behouden dat ook na hun transitie. In de praktijk betekent dit dat trans vrouwen niet meer kunnen deelnemen aan vrouwencompetities. Volgens het IOC hebben zij een oneerlijk prestatievoordeel.

methode is niet geschikt 

Toch is deze methode niet geschikt om te bepalen of een atleet altijd een biologische man of vrouw is. Het SRY-gen kan ook aanwezig zijn bij intersekse personen, waarbij zo’n scheidslijn niet duidelijk is. Daardoot kan een wangslijmtest ook voor intersekse personen betekenen dat zij worden uitgesloten. Daarnaast geeft de wangslijmtest geen antwoord op de vraag of iemand een oneerlijk sportvoordeel heeft of niet.

Dit blijkt uit nieuw onderzoek van de International Federation of Sports Medicine (FIMS), een belangrijk adviesorgaan van het IOC. Dat onderzoek wordt binnenkort gepubliceerd en is nu al in handen van Pointer. Volgens het onderzoek gooit de huidige methode alle sporters op één hoop. Of het SRY-gen in het lichaam aanwezig is, zegt volgens het onderzoek niets over een eventueel prestatievoordeel in de sport.

nederlandse sportkoepel heeft nog veel vragen 

Eerder dit jaar kwam IOC-voorzitter Kirsty Coventry met de aankondiging dat de SRY-test de methode zou worden om mannen van vrouwen te onderscheiden. Volgens haar koos het IOC voor ‘een wetenschappelijke aanpak om de vrouwencategorie te beschermen’.

De Nederlandse sportkoepel NOC*NSF zegt dat zij het besluit van het IOC om de verplichte wangtest in te voeren niet zonder meer zal steunen. De sportkoepel heeft nog veel vragen en zorgen over de uitvoering en effecten van het besluit. Volgens NOC*NSF kan er blijvend fysiek prestatievoordeel mogelijk zijn na transitie, maar dat per sport onderzocht moet worden of er daadwerkelijk sprake blijft van gelijke kansen. Dat het IOC de vrouwencompetitie op olympisch niveau wil beschermen tegen mogelijk prestatievoordeel bij trans vrouwen, steunt NOC* NSF.

Pointer, zaterdag 5 september om 14:00 bij KRO-NCRV op NPO Radio 1.