“De coelacanth telt pas mee als witte wetenschappers hem zien”

Djuwa Mroivili maakt een muziektheatervoorstelling over een vis die niet dood te krijgen is. Over overleven, kolonisatie en non-binariteit die de evolutietheorie op zijn kop zette.

De coelacanth is het nationale symbool van de Comoren. Jij hebt een familiegeschiedenis daar. Was de keuze voor deze vis dan eigenlijk heel logisch? 

“Die vis heeft altijd al in mijn leven gezeten. Ik heb schilderijen met die vis erop. Maar op een gegeven moment begon ik me echt te verdiepen in de achtergrond, en toen zag ik hoe politiek deze vis eigenlijk is."

Politiek? 

“Hij bestaat al 400 miljoen jaar. Hij overleefde de extinctie van de dinosauriërs. En hij heeft een soort non-binaire anatomie: een zwemblaas die functioneert als een long, vinnen die bewegen als poten. Europeanen dachten dat hij uitgestorven was, terwijl Comorese vissers hem al eeuwen kenden. Dat gegeven, van zogenaamd uitgestorven zijn maar gewoon bestaan, vond ik meteen een heel interessant vertrekpunt.”

En dan was er ook nog de evolutietheorie. 

“Ja, dat is het deel dat mensen echt in paniek bracht. De coelacanth werd gezien als de missing link tussen zeeleven en landleven. En dat bevestigde de evolutietheorie, wat betekende dat de scheppingstheorie van de kerk uit elkaar viel. Een binair, dominant systeem dat in paniek raakte van één vis. Die ook nog eens zelf fluïde was.”

Vandaar Mx. CoelaCunt – een play on words. 

“Precies. Die vis is fluïde. Tussen vis en mens, tussen land en zee, tussen gender en no gender. En dat is eigenlijk de baseline van het bestaan. Fluïditeit en transformatie zijn er al 400 miljoen jaar. Alle hokjes die daarna zijn opgelegd, die zijn niet-natuurlijk.”

De voorstelling heeft drie personages. Wie zijn dat? 

“Mx. CoelaCunt zelf: een non-binaire matriarch die al miljoenen jaren alles heeft gezien en daardoor ook bitter is geworden. Dan een millennial-kunstenaar met Comorese roots die in Europa is opgegroeid en denkt: deze oude wijze figuur heeft alle antwoorden voor mij. En tenslotte een spirit die hen samen opsluit in een grot. Waarna de confrontatie begint.”

Klinkt zwaar. 

“Maar ook heel grappig. Ik geloof echt dat zware onderwerpen humor kunnen verdragen. Sterker nog: soms hebben ze dat nodig.”

Overleven is het hoogste goed hier? 

“Er zijn verschillende manieren van overleven. Plezier maken is er daar één van. Maar het gaat ook over zachtheid hebben voor mensen die bitter of onredelijk zijn geworden door wat ze hebben meegemaakt. Dat vind ik misschien wel het belangrijkste.” 

Mx. CoelaCunt will live forever speelt 15 april t/m 17 mei. Donderdag 16 april is de première tijdens Motel Mozaïque (MOMO) Festival in Theater Rotterdam.  Tickets koop je hier.