Acteurs Kes Blans en Phi Nguyen over tv-serie 'Rust en Vreugd'

Op het eerste gezicht lijkt Rust en Vreugd een dramaserie over volkstuinen en mensen die nét iets te gehecht zijn aan hun heg. Maar de serie van omroep Max, gebaseerd op het gelijknamige boek van Hendrik Groen, biedt nog meer om een kijkcijferhit te worden. Vanaf aanstaande zondag op NPO 1.

Volkstuinbewoner Emma (Annet Malherbe) verhoudt zich op een hilarische en soms pijnlijke wijze tot haar buren, die gespeeld worden door onder anderen Arjan Ederveen, Frans van Deursen, Phi Nguyen en Kes Blans. De laatste twee spelen verpleegkundigen. Op het eerste gezicht zijn ze alleen maar collega’s, maar tussen die twee is misschien wel wat meer aan de hand. In ons gesprek vertellen beide acteurs hoe bewust ongeproblematiseerd hun personages zijn geschreven, waarom de serie veel meer zegt over macht dan over identiteit en hoe Rust en Vreugd laat zien dat spanningen zelden gaan over wie je bent, maar over wie de regels bepaalt. Lief en scherp, maar ook pijnlijk herkenbaar. 

Rust en Vreugd speelt zich af op een volkstuinencomplex; een omgeving die vaak als traditioneel en soms zelfs benauwend wordt gezien. Waarom is het juist interessant om daar twee queer personages neer te zetten?

Phi Nguyen: “Wat zo fijn is: dit onderdeel wordt helemaal niet geproblematiseerd. Je bent gay of queer. That’s it. Er wordt geen punt van gemaakt, het is gewoon zoals de wereld zou moeten zijn.” 

Kes Blans: “Je ziet wel twee groepen: de oude garde en de nieuwe garde. Wij horen duidelijk bij die nieuwe groep, net als Emma, het personage van Annet Malherbe. Maar de spanning zit niet in onze seksualiteit. We voelen ons niet ongemakkelijk omdat we gay zijn, maar omdat het systeem soms vastzit. En dat geldt voor iedereen in de serie.”

Was representatie überhaupt iets waar jullie tijdens het spelen heel bewust mee bezig waren? 

Phi: “Eigenlijk niet en dat voelde juist heel prettig. De personages zijn met zoveel liefde geschreven dat je nergens voor hoeft te vechten. Het voelde rond en helder. We hoefden niet extra signalen af te geven van ‘kijk mij gay zijn’. Je bent gewoon een mens.” 

Kes: “Er was één moment dat we wél iets zeiden – in de tuin stond een vrij kitscherig beeld, een naakte mannentorso. Toen dachten we: dit is niet onze smaak, dit past niet bij onze personages. Dat beeld is toen weggehaald. Dat konden we gewoon zeggen.” 

In andere series wordt queer zijn soms groot of karikaturaal gemaakt. Hoe zit dat hier? 

Kes: “Het is niet lachen om de gay, zoals in de jaren negentig. Het zijn grappige personages, maar niet omdat ze gay zijn. Het lengteverschil tussen ons, dat is gewoon leuk om te zien, daar wordt soms visueel iets mee gedaan. Maar het blijft liefdevol.” 

Phi: “En het mag allemaal bestaan. Feminien, stoer, groot, klein. Alles is oké, zolang het klopt bij het personage. Deze serie voegt daar weer een andere kleur aan toe.” 

Waar gaat Rust en Vreugd in de kern over? 

Phi: “In eerste instantie gaat het over rouw. Dat is wel de persoonlijke hoofdlijn van het personage van Emma. En vervolgens gaat het ook over opkomen voor waar je in gelooft en indruisen tegen de dominante gevestigde orde. Dus ook over menselijkheid, macht en uitsluiting. Dat klinkt groot, maar het zit in heel kleine dingen. Het gaat over wie de regels bepaalt, wie de macht vasthoudt en wie daartegenin durft te gaan.” 

Kes: “Neem het personage van mijnheer Van Beek. De oude garde wil hem weg hebben, de nieuwe garde komt voor hem op. Dat is precies waar de serie over gaat: opkomen voor mensen die het minder voor het zeggen hebben.”

Het is dus meer dan een gezellige NPO-serie… 

Phi: “Absoluut. Het is lief en warm, maar het gaat ook over rouw. Emma verliest haar man in de eerste aflevering en moet haar leven opnieuw vormgeven. De personages vormen een ensemble, iedereen heeft zijn eigen verhaal, maar zij is wel de motor van verandering.” 

Kes: “Het is geen sitcom. Het is feelgood over serieuze dingen. Je kunt met een gerust hart kijken, maar er zit wel echt een onderstroom in.” 

Is een volkstuinencomplex een soort mini-Nederland? 

Kes: “Ja, honderd procent. Het is een micromaatschappij. De spanning gaat niet over ‘anders zijn’, maar over macht. Mensen die hun positie niet willen opgeven. Angst voor verandering.” 

Phi: “Dat zie je ook in de echte wereld. Of je nou vrouw bent, gay of persoon van kleur – eigenlijk gaat het om: ik wil niet dat jij mijn plek inneemt. Dat wordt in de serie heel helder blootgelegd, zonder het expliciet uit te spreken.” 

Veel mensen herkennen de kleinzieligheid van al die vergaderingen en regeltjes wel.

Kes: “Ja, iedereen die in een VvE zit of in zo’n vereniging zit, herkent dit meteen. De kleine macht die mensen pakken omdat ze in een bestuur zitten. Dat is pijnlijk en kan tegelijk ook heel grappig zijn. Die lijstjes bestaan echt: een commissie die je tuin beoordeelt met een voldoende of onvoldoende. Dat is niet verzonnen.” 

Zou deze serie mensen afschrikken om een volkstuin te nemen? 

Kes: “Nee, juist niet. Het is met zo veel liefde gemaakt voor mensen die van hun tuintje houden. Het gaat juist ook over gemeenschapszin en vriendschap. Ik denk eerder dat mensen denken: wat mooi; dat wil ik ook.” 

Hoe dicht staan jullie personages bij jullie zelf? 

Kes: “Heel dichtbij. Het is geen totaal vreemde rol. Ik ben in het echt misschien iets empathischer en iets minder zuur dan mijn personage, maar in de kern lijken we wel op elkaar.” 

Phi: “Hij is een lieverd, iemand die er voor anderen is. Dat voelt heel eigen.”  

Tot slot: hoe was het werken met regisseur Tim Oliehoek? 

Phi: “Hij is extreem helder. Hij weet precies wat hij wil en ziet de edit al voor zich. Dat geeft rust. Tegelijk laat hij ruimte voor input en verrassingen.” 

Kes: “Hij is kalm, liefdevol en volledig toegewijd. Je voelt dat hij leeft voor dit project. Dat maakt werken met hem heel veilig en fijn.”

Rust en Vreugd is vanaf zondag 8 maart om 20.25 uur te zien bij omroep Max op NPO 1.