In The Future of Faith brengt trendwatcher Adjiedj Bakas de wereldwijde trends in kaart op het gebied van ethiek, moraal, spiritualiteit en religie. “In steeds meer landen en regio’s worden homorechten beter vastgelegd. Door interslet en de biseksualisering van de liefde is er meer homoseks dan ooit. Maar de gay lifestyle komt meer onder vuur te liggen. In een wereld waarin religie en spiritualiteit belangrijker worden dan ooit, zijn de snel groeiende Hutspotgod en de Groene Kerk de meest homovriendelijke.”

“De vroegere Britse premier Tony Blair zei onlangs dat de strijd om de toekomst niet zozeer zal gaan om technologie of geld, maar vooral om religie. Hij heeft gelijk. Ik voeg er wel aan toe dat de strijd om de toekomst ook gaat om ethiek en spiritualiteit en om de herbronning van het kapitalisme. In de volgende fase van de spirituele evolutie speelt homoseksualiteit een belangrijke rol. Feit is dat, ondanks alle media-uitingen over toenemende agressie tegen homo’s in Nederland en het buitenland, wereldwijd de rechten van homo’s steeds beter en in steeds bredere kring worden vastgelegd. In een toenemend aantal landen wordt het huwelijk opengesteld voor homo’s en kunnen zij hun juridische en financiële positie verbeteren. In een wereld die steeds juridischer wordt, is dat wel zo prettig. Al deze wetten en regels maken homodiscriminatie lastiger.

Maar de machtsstrijd op straat is iets anders. In de jaren tachtig waren er ook al potenrammers, alleen waren die toen blank. Homo’s reageerden daarop door vechtsporten te leren, door eigen knokploegen op te richten en die etterbakken verrot te slaan. Nu doen homo’s vooral huilie-huilie over de nieuwe generatie potenrammers, die vooral Marokkaans is. De zonen van Allah zijn oververtegenwoordigd in de homoprostitutie en in potenrammerij.  De beste reactie daarop is terugmeppen. Tijgertje, de plek waar homo’s toen leerden terugknokken, zou opnieuw fors moeten groeien. Roepen Mocro’s via smartphones meer potenrammers op? Dan roepen homo’s toch via hún smartphones eigen knokploegen op? Maar religieuze conflicten in de toekomst gaan niet alleen om de Islam en om Islamitische potenrammers. Er is veel meer aan de hand.

Management van jaloezie

De afgelopen tien jaar is in het Westen voor talloze mensen het naoorlogse sprookje doorgeprikt. Dat bestond, naast de onbetaalbare luxe van vrede, uit alle mogelijke garanties: op werk, op uitkeringen, op een welvaartsvast en tijdig pensioen, op soepele en goedkope toegankelijkheid tot allerlei voorzieningen. Die verzorgingsstaat bleek al tijdens de crisis van begin jaren tachtig te duur te zijn en het ermee samenhangende geloof in de maakbaarheid van Nederland kreeg hierdoor een flinke knauw. Maar nog lange tijd is de illusie in stand gehouden dat we een samenleving konden bouwen waar risico’s zijn uitgebannen. Huishoudens zogen zich vol met schuld en daarmee kwam het gedroomde Paradijs binnen handbereik: iedereen rijk! Veel mensen voelen nu wel aan dat de oude kompassen van toen nu niet meer werken. Ze komen tot de ontdekking dat hun kinderen het niet meer automatisch beter krijgen dan zijzelf. Groeiende materiële welstand is alleen nog maar weggelegd voor hooggespecialiseerde, nationaal en internationaal mobiele, marktgerichte mensen. Hoe maakt de rest iets van zijn leven?

We maken nu de transitie mee naar een nieuwe economische wereldorde. Veel gays zullen tot de economische winnaars gaan behoren: ze zijn creatief, staan vaak open voor nieuwe technologie, zijn footloose, hebben brede (inter)nationale netwerken, denken kosmopolitisch en zijn flexibel. Gays zonder kinderen kunnen zich makkelijker verplaatsen naar plekken waar werk is, waar geld te verdienen is. Ze zijn oververtegenwoordigd in branches en beroepen die de komende tijd explosief zullen groeien. Dat zal jaloezie opwekken van de verliezers van de vooruitgang. Management van die jaloezie wordt voor gays een van de grote opgaven van de nieuwe tijd.

Gays zijn de vijand

Tegelijkertijd woedt er ook een demografische oorlog. Domme mensen krijgen sinds anticonceptie mogelijk werd, meer kinderen dan slimme mensen. Vroeger, toen rijke vrouwen nog niet werkten (dat hoorde niet) begreep de middenklasse dat je, om kinderen een goede opvoeding te bieden, je er niet te veel van moest hebben. Dan kon je je ouderlijke aandacht niet meer goed verdelen en bovendien kostte dat te veel. Tegenwoordig, nu vrouwen uit de middenklasse wel werken, willen die eerst carrière maken en stellen daarom het krijgen van kinderen uit. In de hogere sociale klassen worden nu dus minder kinderen geboren en in de lagere sociale klassen meer. In veel culturen is homotolerantie te koppelen aan hoger opleidingsniveau en hogere sociale klassen. Maar die vlieger gaat niet altijd op: een land als Singapore, met heel slimme mensen, is nog steeds stukken homo-onvriendelijker dan Nederland.

Nu krijgen slimme mensen vrijwel geen kinderen meer en (overwegend islamitische) immigranten die niet om hun hoge IQ bekend staan “produceren steeds meer hoofddoekmeisjes”, zo schreef de voormalige Duitse bankier Thilo Sarrazin in zijn bestseller Deutschland Schafft Sich Ab. Demografische oorlogsvoering dus. De macht op straat wordt door deze nieuwe groepen overgenomen, de gay scene vergrijst steeds meer – wat ook te zien is in het gay uitgaansleven. Moeten gays straks op rollators vechten tegen de alsmaar verjongende legers besnedenen?

De islam bestaat eigenlijk niet. In Islamitische landen met een strakke scheiding tussen man en vrouw, komt seks tussen mannen veel voor. Veel mannen uit die landen komen graag naar Europa op sekstoerisme. Zie de prins en kleinzoon van de huidige Saoedische koning die onlangs in Engeland veroordeeld werd wegens moord op zijn minnaar. Ook voor moslimmannen, zelfs de fundi’s onder hen, is het van belang dat er vrijplaatsen op de wereld blijven waar ze mogen doen wat Allah verboden heeft: zuipen, met andere mannen van bil gaan en nog veel meer. Ook Europese moslimmannen raken gecorrumpeerd door Europa. Mijn goede vriend Prem Radakishun zei daar onlangs over: “De beste manier om met de islam in Europa te dealen is door de moslims  flink te corrumperen: leer ze hoe lekker alcohol is, leer ze hoe lekker vrije seks is. Laat ze dat allemaal beleven en ervaren.” Formeel zullen weinig moslims hun geloof afzweren vanwege de strenge sancties die daarop liggen. In de praktijk gebeurt dat wél en gaan steeds meer moskeeën failliet wegens gebrek aan gelovigen –steeds meer moslims genieten van de vrijheden die Europa biedt. Omgaan met een desondanks steeds verder islamiserend Nederland en Europa, wordt voor gays een belangrijke opgave. Overigens zijn niet alle immigranten in Europa moslim. Surinaamse en zelfs Antilliaanse migranten hebben inmiddels bijna autochtone geboortecijfers en ook hun homovriendelijkheid neemt toe.

Tegelijk vinden autochtone Europeanen dat homo’s er medeschuldig aan zijn dat er minder autochtone baby’s worden geboren. De meeste homo’s hebben geen kinderen en hun leefstijl is voor hetero’s steeds aantrekkelijker geworden. Een kind kost veel geld, is een handenbindertje en doordat in ons land vaders eigenlijk geen enkel recht op hun kinderen hebben, is het voor heteromannen ook niet meer interessant om nageslacht te kweken. Jonge vrouwen willen wel kinderen maar klagen dat jonge mannen het vaderschap niet meer ambiëren.

Homo’s moeten zich dus voorbereiden op steeds minder maatschappelijk draagvlak, in autochtone kringen, voor hun leefstijl – de populariteit van homo’s op TV (Carlo Boszhard, Paul de Leeuw etc.) ten spijt. In Rusland en Oost-Europa zie je dat religieuze autoriteiten vooral het feit dat homo’s niet bijdragen aan nageslacht, uitbuiten. Deze religieuze leiders gaan allianties aan met bijvoorbeeld neonazi’s om de strijd tegen homoseksualiteit mee uit te vechten. Ook het Vaticaan is vooral tegen homo’s vanwege het uitblijven van homobijdragen aan het fokken van kroost.

De door pedoschandalen en een zwakke paus beschadigde katholieke kerk is evenwel het volgende slachtoffer van de emancipatie van de burgers die ertoe leidt dat zij zich zullen afwenden van autoriteiten van welke aard dan ook. Wel zullen we steeds meer freelance katholieken gaan zien; mensen die zich afwenden van de oude religieuze autoriteiten maar die wel de rituelen en de voor hen waardevolle katholieke cultuuruitingen meenemen en een plek geven in hun eigen leven. Bijvoorbeeld door een huisaltaar op te richten met beelden van Maria, maar Boeddha kan er ook bij en een foto van een overleden voorouder ook. Het geloof in reïncarnatie past daar ook goed in. Zo ontstaat een hybride en mystieke, postchristelijke spirituele vorm die past bij de moderne tijd en de levensstijl van de mensen nu.

Hutspotgod

Freelance katholieken vormen een voorhoede in de hutspotgod: een spirituele mengvorm van God die iedereen op eigen manier kan invullen en aankleden – tailor made religie. De grootste vernieuwing van het christendom komt vanuit de multiculturele supermachten Brazilië en de Verenigde Staten. Dit nieuwe, persoonlijke, geïndividualiseerde en multiculturele christendom neemt de plaats in van oude zuilen. De eerste oude zuil die erodeert is de rooms-katholieke kerk, de protestanten volgen daarna. Evangelicalen hebben de wind in de zeilen. Ik zie de hutspotgod als de volgende stap in de evolutiefase van het ‘ietsisme’ – het geloof dat er wel ‘iets’ is tussen hemel en aarde. Dat was tot nu toe vrijblijvend, maar het krijgt steeds meer vorm en is ook politiek: niet alleen de autoriteit van oude religieuze structuren en autoriteiten kraakt, maar ook die van bestuurders. De monarchie wordt minder populair, ook al zeggen de mensen dat nog niet zo in opiniepeilingen, de onderstroom is er. Zowel Fortuyn als Wilders komen uit de groep van freelance katholieken die de autoriteit van monarchie en oude bestuurders met succes uithollen. Dat is geen toeval. Dit soort politici zijn niet rechts, maar hybride. Extreemrechtse politici zijn meestal antihomo en dat kan je van Fortuyn noch van Wilders zeggen. Wilders neemt het actief op voor homo’s. Daarom is de PVV met de VVD zo populair onder gays en verliezen PvdA, D66 en GroenLinks, die van oudsher veel homoaanhang hadden, nu fors terrein bij deze groep. Homo’s hebben net zoveel behoefte aan zingeving en spiritualiteit als hetero’s. De hutspotgod is ideaal voor creatieve mensen. Die kunnen hun eigen godbeeld samenstellen, zonder dogma’s van anderen te moeten accepteren om hun leven zinvol in te richten. Prima voor homo’s. De hutspotgod is veel homovriendelijker dan welke oude kerk ooit geweest is.

Zo groen als God

De hutspotgod krijgt de groene God als belangrijkste rivaal. Het geloof in de menselijke oorzaak van klimaatsverandering is feitelijk een nieuwe uitingsvorm van de oude natuurgodsdiensten. En de oproep tot energiezuinigheid is een nieuwe uitingsvorm van het oude calvinisme. Tegelijk nemen amateurastronomie en -astrologie in belang toe en gaan mensen zonnevlekken, gedrag van planeten en hieraan gelieerde wetenschap beoefenen om tot eigen verklaringen voor klimaatsverandering te komen. Toch is de opkomst van de groene kerk onstuitbaar. Die verheft de natuur weer tot zingevend kader en predikt rentmeesterschap over de aarde. De beweging die wil dat de mensheid een radicaal ander economisch model ontwikkelt om redenen van klimaatsverandering en duurzaamheid zal  ongelovigen én leden van bestaande kerken bijeen brengen onder de paraplu van een ‘groen geloof’ waarin Moeder Aarde de hoofdrol speelt. Ook in die natuurbeweging zie je dat veel homo’s actief zijn. En dat zal verder toenemen.

Naast aandacht voor de planeet komt er in de nieuwe economische wereldorde sowieso meer aandacht voor ethiek en spiritualiteit. Niet alleen toonaangevende zakenmensen als Bill Gates, George Soros en Warren Buffett wijzen in de richting van compassionate capitalism, ook de machtigere consument wil de bevrediging van zijn behoeften het liefst gekoppeld zien aan het algemeen belang. Compassionate capitalism is milder, meer inclusive en wil talent van iedere soort aan zich binden. Talentmanagement zonder discriminatie hoort erbij. De bedrijven met de hogepriesters van dit nieuwe kapitalisme, Microsoft en Soros Fund Management, zijn al zeer homovriendelijk.

Religieus Reveil

Snelle economische groeiers, zoals Brazilië, Turkije, Indonesië, Maleisië en China zijn ook de landen met een sterk religieus reveil. Die landen, waar Nederland veel zaken mee doet, worden de komende decennia dan ook een stuk minder seculier. Dat zie je al aan de nieuwe Turkse grondwet die het einde van Ataturks erfenis betekent. Zelfs in communistisch en officieel atheïstisch China, noemt de meerderheid van de bevolking zichzelf alweer Boeddhistisch of Taoïstisch. Ik ga er vanuit dat de wereld in de 21^ste eeuw bestuurd zal worden door meerdere supermachten. Twee hiervan zijn multiculturele naties gevormd door migranten: de Verenigde Staten en Brazilië.  Door de voortgaande globalisering en multiculturalisering tonen deze landen ons de weg, ook op het vlak van religie en spiritualiteit. Je krijgt een gemixt christendom dat aan de ene kant authentiek christelijk is, met gebruik van Bijbelverhalen en het kruis als symbool. En aan de  andere kant worden elementen uit Afrikaanse en Indiaanse godsdiensten hierin opgenomen, herkrijgt astrologie zijn plek en komt er meer ruimte voor mystiek en belevenis.

Het gebruik van nieuwe media zoals internet vernieuwt het christendom verder. Dit nieuwe christendom verzoent zich weer met wetenschap en wordt een drager voor de nieuwe ethiek van het compassionate capitalism. Het is vrij mild, minder militant dan bijvoorbeeld de groene kerk. Maar ook in dat vernieuwde christendom is ruimte voor felheid en passie – de psalmen van de Braziliaanse kerken zijn bijvoorbeeld erg militant. Op weg naar die religieuze mengcultuur zullen eerst de grenzen van de religieuze tolerantie moeten worden afgetast en bepaald, en de discussies rond de Ground Zero-moskee en het verbranden van Korans zijn daar voorbeelden van. Als moslims overigens Bijbels verbranden, zoals op Youtube veelvuldig te zien is, mogen christenen dan bijvoorbeeld geen Korans verbranden?

Aan de ene kant hebben we wereldwijd  te maken met toenemende orthodoxie, die de slachtoffers van de globalisering het psychologische houvast van een sterke identiteit biedt. Tolerantie is, op zijn zachtst gezegd, niet hun sterkste punt. Aan de andere kant zorgt de toename van wereldwijde immigratiestromen en vrije toegang tot informatie voor een religieuze mengcultuur die alleen maar kan bestaan bij de gratie van tolerantie. Hoe moet je omgaan met vrijheden zoals de vrijheid van godsdienst en de vrijheid van meningsuiting? Dat is de vraag waar het de komende jaren om blijft draaien. Zowel de rel rond de Ground Zero-moskee als de Koranverbrandingen, tekenen de toenemende orthodoxie. Diezelfde felheid zie je ook terugkomen als het gaat om de positie van de islam in ons land. Stel dit onderwerp aan de orde op welk verjaardagsfeestje dan ook en binnen de kortste keren staan mensen met verhitte hoofden tegenover elkaar. Deze splijtzwam gaat de komende jaren nog veel vriendschappen opbreken. Ook in homokringen.

Uiteindelijk leidt dit tot demografische vermijding. Mensen gaan in de geglobaliseerde wereld dorpjes vormen, minigemeenschappen van gelijkgestemden met dezelfde leefstijl. Feitelijk keren de Middeleeuwen terug, alleen technisch beter gefaciliteerd. Nederlandse homoballingen vestigen zich in Suriname om het intolerant geworden Nederland te ontvluchten.

DE LEEUW EN DE VLIEG

We gaan zowel voor hetero’s als homo’s die materieel een prima leven hebben nu het tijdperk in van de leeuw en de vlieg. De leeuw ligt te genieten in de zon, de vlieg zoemt hinderlijk rond zijn kop – de leeuw kan wel uithalen met zijn poot, maar hij kan niet vliegen en hij kan de vlieg niet doden. Religieuze fundi’s, neonazi’s, Roma en Marokkaanse jeugdbendes zijn de vliegen van morgen. De zoektocht naar zingeving zal dan ook intensiever worden. Voor mensen van onze levensstijl ontstaan veel nieuwe spirituele mogelijkheden. Het wordt een grote uitdaging om daarin troost en inspiratie te vinden.”

Trendwatcher Adjiedj Bakas schreef verschillende bestsellers over de toekomst, die onder andere in Nederland, de VS, China, Brazilië en Engeland verschijnen. Dit essay is gebaseerd op zijn boeken De Toekomst van de Liefde en The Future of Faith (samen met co-auteur Minne Buwalda). Dit laatste boek is ook op de iPad te verkrijgen. www.bakas.nl

Tekst: Adjiedj Bakas.
Image: Hollandse Hoogte.