Vergeet Obama even: wat dacht je van wat échte ‘change’? Neem een koppige lesbische activiste, de virale kracht van Facebook en de sluwe trucs van een vrouwelijke president. Kijk Argentinë nou eens. “Toen de wet kwam,” vertelt Agustín, “dacht ik, kijk de VS nou eens. Zij hebben die belachelijke anti-immigratiewetten in Arizona, en wij hebben het homohuwelijk. Wie is er nou het derdewereldland?” Winq reisde rond in het land van de pampas, gauchos, Maxima en homohuwelijk.

Buenos Aires, 14 juli 2010. Haal dat beeld van de met vlaggen wapperende massa bij het Casa Rosada voor Evita even voor de geest. Stel je even voor dat dat allemaal regenbogenvlaggen waren, en dat het gejoel van de meute nét een octaaf hoger klonk, en je zou zomaar denken dat Madonna weer in de stad was. Op deze bitter koude winterdag in hadden duizenden zich verzameld voor het Parlementsgebouw in hartje BA. Binnen boog de Argentijnse Senaat zich over een wetsvoorstel dat het huwelijk voor paren van het gelijke geslacht mogelijk zou maken. Slechts tien weken eerder had niemand dat aan zien komen.

Geen van de supporters durfde te hopen op een overwinning. De meerderheid van de senators vertegenwoordigde zeer conservatieve staten. De Federatie, een betrekkelijk nieuw samenwerkingsverband van over het hele land verspreide LGBT organisaties, had slechts een minimum aan tijd en middelen gehad om zich te organiseren en te lobbyen voor hun zaak. En aan de andere kant hadden de rechts-religieuze organisaties zich er al met de toorn van Opus Dei op geworpen.

Het land was nogal verrast door de goedkeuring van het wetsvoorstel door het Argentijnse Lagerhuis op 5 mei, slechts tien weken eerder. De Federatie had al zijn energie in dat proces gestoken maar was geenszins voorbereid voor de volgende stap. Niemand wist hoe men de senators kon bereiken en wat hun positie met betrekking tot dit onderwerp was. Velen dachten dat de Federatie te hoog had ingezet, inclusief de Federatie zelf. Die had zijn leden al gewaarschuwd dat ze niet te teleurgesteld moesten zijn als de wet het niet voorbij deze horde zou halen.

Tien weken om Argentinië te veranderen

Drie zaken werkten in het voordeel van het wetsvoorstel. Ten eerste was er het vasthoudende idealisme en het onvermoeibare politieke gelobby van een van de oprichters van de Federatie, Maria Rachid. Ze weigerde genoegen te nemen met een geregistreerd partnerschap of een ander slap aftreksel van een echt huwelijk. Er waren al een paar gevallen geweest waarin rechters de registratie van een huwelijk van een homopaar hadden toegestaan. Die gevallen werden tot hun voordeel gewend in de wetenschap dat de roep om het nietig verklaren van een huwelijk van twee 70-jarige dames die al 40 jaar samen waren, niet goed zou vallen bij het grote publiek.

Ten tweede was er de virale kracht van modern sociaal netwerken. Een Facebookpagina voor het homohuwelijk in Argentinië (Yo estoy a favor de la legalización del Matrimonio Gay) had inmiddels al enkele honderdduizenden supporters gegenereerd voor het voornaamste speerpunt van de Federatie. Velen van hen bleken bereid de straat op te gaan om handtekeningen te verzamelen. De makers van de pagina, Diego Mathé en Agustín Marreins, twee experts in online marketing die voorheen Gay.com naar Latijns Amerika hadden gebracht, namen contact op met de meest actieve fans om een grassroots beweging in gang te zetten die met een ongekende snelheid zaken gedaan kreeg.

“Iedereen was zo mondig en zelfverzekerd, het was ongelofelijk,” legt Diego uit. “Een jongen zei: ‘Ik heb contact met alle directeuren van de universiteiten en ze willen een verklaring ondertekenen. Weer een ander zei: ‘Ik ben een artiestenmanager en ik ken een heleboel celebrity’s die allemaal voor zijn en bereid zijn om in een video hun steun te betuigen voor gelijkwaardige huwelijksrechten.”

Gewapend met niets meer dan een simpel videocameraatje bezochten ze dertig grote Argentijnse beroemdheden. Een vriendin deed de montage op haar computer, en een andere vriend nam een melodie op voor de achtergrondmuziek op zijn piano. Ze hadden geen geld om zendtijd te kopen, maar het feit dat het om celebrity’s ging verzekerde hen van de aandacht van de media: alle televisienetwerken zonden de filmpjes gratis uit. En op eenzelfde manier vonden ze via-via een aantal methodisten, lutheranen, katholieken, joden en zelfs de leider van een Afrikaanse kerk die bereid waren om zich samen tijdens een evenement uit te spreken ten gunste van het wetsvoorstel.

Een derde belangrijke factor die in het voordeel van de homorechten-organisaties speelde was dat Cristina Fernández de Kirchner, de Argentijnse president zelf, een fervent voorstander was van het wetsvoorstel. Net voor de stemming nodigde ze drie van de meest conservatieve senators mee op een staatsbezoek aan China. Als ze niet met haar waren meegegaan hadden ze zeker tegen het voorstel hebben gestemd.

een verkneukelwaardige triomf

De dag voor het Parlementsgebouw werd avond zonder dat de senaat een beluit had genomen. Diego: “Er was een podium met livemuziek tot middernacht. Plotseling hield alles op – maar de Senaat was nog steeds in debat. We hadden geen idee van wat er aan de hand was. Er stonden duizenden mensen voor het podium en waren niet van plan om te vertrekken. We hadden geen beeldschermen, dus het enige wat we konden doen was luisteren naar de radio-uitzending van het debat, en wachten.”

Om 4:05 ‘s nachts, na een marathondebat dat meer dan zestien uur in beslag had genomen, werden de resultaten aangekondigd. De stemming was 33 voor, 27 tegen. Het wetsvoorstel was goedgekeurd. Diego: “Het was het meest waanzinnige gevoel ooit. Het was fantastisch.”

Een week later ondertekende Cristina Kirchner de nieuwe wet. Op 22 juli 2010 werd Argentinië het eerste land in Latijns Amerika, het tweede van het Amerikaanse continent, en het tiende in de wereld dat het huwelijk voor paren van een gelijk geslacht openstelde. “Toen de wet kwam,” vertelt Agustín, “dacht ik, kijk de VS nou eens.  Zij hebben die belachelijke anti-immigratiewetten in Arizona, en wij hebben het homohuwelijk. Wie is er nou het derdewereldland?”

La Presidenta zal misschien dezelfde gedachte hebben gehad. Argentinië, een land dat door de Verenigde Staten als een achtertuin vol zwakbegaafde marionetten werd beschouwd, is decennialang het onderworpen geweest aan neerbuigendheid en desastreuze manipulatie door de VS, diens bondgenoten en het IMF. Deze triomf in mensenrechten gaf elke Argentijn een prima reden om in zijn vuist te gniffelen.

oh hallo, roze peso

En het ging hier om een kwestie van mensenrechten die zo met z’n eigen voordelen gepaard ging. De introductie van een wet die op de goedkeuring van 70 procent van de bevolking kan rekenen, vlak voor een nieuw verkiezingsjaar, is op z’n minst gezegd voordelig voor Kirchner. En dan was er nog de klinkende munt van het gay toerisme. Buenos Aires had in het afgelopen decennium al de status van een van de meest aantrekkelijke homohoofdsteden vergaard; nu was de tijd aangebroken voor de rest van het land om zich op deze lucratieve markt te werpen.

Bij het evenement waarbij de invoering van de nieuwe wet werd gevierd, ontbood de president twee mannen, Pablo de Luca and Gustavo Noguera, voor een gesprek. Slechts een paar maanden daarvoor hadden deze mannen de Argentijnse Gay Kamer van Koophandel in het leven geroepen. “Ze wilde ons over LGBT toerisme spreken en stelde voor dat we gay toeristen naar El Calafate zouden brengen.” Legde Pablo later uit.

El Calafate is toevallig de belangrijkste toeristische trekpleister in Santa Cruz, de thuisstaat van de president. Ze is nog steeds de eigenaar van nogal wat hotels en restaurants aldaar. Maar goed, het is moeilijk om de president te betichten van opportunisme, als dat voortkomt uit dezelfde pragmatische houding die het land het homohuwelijk heeft opgeleverd, nietwaar? Dus, aan het begin van het nieuwe toeristisch seizoen een paar maanden later, trommelde het Argentijnse Ministerie van Toerisme de ’s werelds LGBT-media op met de hulp van Pablo and Gustavo.

pink, flaming …

Omdat Buenos Aires reeds een heleboel juichende publiciteit in de homomedia had ontvangen, werd er dit keer niet teveel tijd verspild in de hoofdstad. De groep gay journalisten werd vlug doorgevlogen naar El Calafate, nog eens drie uur naar het zuiden. Hoewel het stadje zelf nogal lelijk is, ligt het aan het prachtige Lago Argentino – het grootste meer van het land – en is het slechts een korte rit verwijderd van een aantal van de meest indrukwekkende bezienswaardigheden van Patagonië – het messcherpe staartbeen van de Andes, imposante gletsjers en onmogelijk weidse, glooiende IMAX landschappen vol pastelkleuren en galopperende gaucho’s. En, verrassend genoeg, een heleboel flamingo’s.

Echt. Flamingo’s. En dat op dezelfde afstand van de evenaar als Londen. Je zou zomaar denken dat ze er waren neergezet om de homomedia te verwelkomen, maar ze waren in feite inheems, net zo onverwacht als die tropische pinguïns op de Galapagoseilanden. Slechts een uur nadat de flamingokolonie was gespot, werd de groep journalisten gegeseld door de ijskoude windvlagen van een zomerse sneeuwstorm. ‘Bizar’ dekt de lading niet. Maar de spectaculaire natuurlijke schoonheid van Patagonië vergoeilijkt zijn stormachtige karakter – vergeeflijk zoals de woedeaanvallen van een razendknappe geliefde.

een prachtig monster

Neem de gletsjers die het wonderlijk turquoise Lago Argentino met hun smeltwater vullen. Ze zijn de armen en benen van het grootste ijsveld ter wereld op Groenland en Antarctica na. De beroemdste gletsjer, Perito Moreno, is zo groot als de stad Buenos Aires. Zelfs van dichtbij, vanaf de uitkijkpunten op het tegenoverliggende schiereiland, is het moeilijk om de afmetingen te bevatten. Alleen de boten die in de buurt van de ijs-muren varen bieden een beetje perspectief. Een razende rivier op het punt waar de gletsjer het puntje van het schiereiland bijna raakt lijkt zo spectaculair als een doorgetrokken toilet totdat je je realiseert dat de witte brei die het in het meer spoelt in feite bestaat uit ijsbergen ter grootte van trucks en kathedralen. De gletsjer blijft contant in beweging, als een gigantisch monster dat enorme plakken ijs in het water spuwt met doffe knallen die, als donderslagen, de oren van de toeschouwers slechts bereiken met een paar seconden vertraging.

cruisen tot de dikke meid krijst

Als er één ding is dat El Calafate definieert, dan is het wel ijs. Bezoekers drinken whisky met 700 jaar oude ijsblokjes die van de gletsjer zijn gehakt – wat een beetje neerkomt als een glas Scotch on the rocks met William Wallace. Om dichterbij het gletsjers en de ijsbergen te komen gaan ze met z’n honderden of tienen tegelijk – afhankelijk hun tolerantie voor drukte en hun budget – op cruises over het meer. Ervan uitgaande dat het met dat budget wel goed zit, werd de groep gay journalisten meegenomen op een volle dag op een gastronomische cruise langs de uiterste puntjes van het meer met de luxe rederij Mar Patag. Een maaltijd van zes gangen – de hoogtepunten van de lokale cuisine – begeleidde het zicht op de oneindige leegheid van het omringende landschap en de onwerelds blauwe ijsbergen in het water.  Op het bord: forel uit het meer, lam van het land, en een dessert van ananas met mojito-schuim uit de hemel. Een blik op het kalven van de Spegazzini glacier werd vergezeld met een glas champagne. Alles wat er nog aan ontbrak was een opera bij maanlicht  aan boord, maar dat had ook kunnen worden georganiseerd; het zou niet de eerste keer zijn geweest.

Op het verste punt van de route werd aangelegd aan een zwart strand in een op een paar wilde paarden na verlaten baai. De passagiers konden er van boord om even uit te waaien in de Patagonische wildernis. Een verlaten hutje dat over de baai uitzag – met de potten en pannen uit een vervolgen tijd nog op hun plek – leek eigenaardig romantisch, alsof je twee gauchos zou betrappen als je de deur open deed. Het regende. Het sneeuwde. De zon kwam weer tevoorschijn. Het was er miserabel en fantastisch.

evita, inevitably

’s Avonds was er een diner georganiseerd bij Los Sauces, een luxe resort in eigendom van de president, die het rondom haar eigen zomerverblijf ontworpen had. Het was één en al stijlvolle interieurs en perfect onderhouden tuinen. Behalve twee kwaliteitsrestaurants was er een volgens de regels van feng sui ingerichte spa en, uiteraard, de onvermijdelijke Evita-suite.

In het restaurant (nog een keer die geweldige forel en lam) namen de leden van de groep even de tijd om met gebruik van hun Grindr accounts te checken hoe het stond met de aanwezigheid van lokaal talent. Het resultaat stelde niet teleur; hoewel er geen gay bar in El Calafate is bleken er toch een groot aantal bewoners met smartphones hun weg te hebben gevonden in het gay gps-netwerk. Uit de korte chats tussen de gangen door werd in elk geval duidelijk dat de El Calafate behoorlijk homovriendelijk is.

Terwijl de noordelijke provincies van Argentinië als behoorlijk conservatief bekend staan, is het dunbevolkte zuiden vrij recent overspoeld met een grote groep porteños – mensen uit Buenos Aires. Die namen hun liberale denkbeelden met zich mee. Het is zelfs zo dat het eerste Argentijnse homohuwelijk plaatsvond in Ushuaia, ’s werelds meest zuidelijk gelegen stad aan het puntje van Vuurland. Dat was in december 2009, dus zelfs vóór de wet die het homohuwelijk zou legaliseren. Gouverneur Fabiana Ríos de Longhi gaf het gemeenteregister de opdracht het huwelijk van Alex Freyre en José María Bello te registreren, waarmee deze het eerste koppel van het gelijke geslacht was dat ooit in Latijns Amerika trouwde.

katholieken, dictators… en spermaverkeer

Als je de streng katholieke achtergrond van Argentinië in acht neemt is het behoorlijk verrassend te noemen dat het homohuwelijk er zoveel steun kreeg, en zo snel. Maar als je naar de politieke geschiedenis van het land kijkt is het zo gek nog niet. Net zoals in Spanje, waar in 2005 het homohuwelijk werd ingevoerd, heeft de katholieke kerk er veel geloofwaardigheid verloren nadat deze de kant koos van een boosaardige dictatuur. Tussen 1976 en 1983 – de ‘vuile oorlog’ van Jorge Videla’s militaire junta – ‘verdwenen’ 30.000 mensen. (Op de zijkant van bussen in Buenos Aires zie je nog steeds advertenties waarin mensen worden opgeroepen om hun DNA profiel te laten maken zodat verloren familieleden kunnen worden opgespoord. Pas afgelopen december werd Videla veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf voor zijn betrokkenheid bij de moord op 31 gevangenen tijdens zijn coup. 2010 was ook in dat opzicht een goed jaar voor mensenrechten in Argentinië.) Het maakt niet uit hoe religieus ze zijn; veel mensen laten zich niet langer door de kerk vertellen hoe ze moeten denken.

“De mensen op straat gaven ons zelfs meer steun nadat de Opus Dei senator Liliana Teresita Negre de Alonso had gezegd dat zodra een gelijkgesteld huwelijk zou worden goedgekeurd, het spermaverkeer volledig zou losslaan,” zei Marco Silvestro, één van de vele mensen in het land die genoeg had van de homofobische taal die de kerk uitsloeg, en op de dichtstbijzijnde straathoek handtekeningen begon te verzamelen. “Nadat de aartsbisschop van Buenos Aires een memo zond naar de nonnen waarin stond dat een gelijkgesteld huwelijk het plan van de duivel was, begonnen zelfs oude dametjes ons te benaderen: ‘We laten die klootzakken van de kerk dit niet tegenhouden’ zeiden ze.”

madonna weer

Tijdens de dictatuur was de Tigre Delta vlakbij Buenos Aires een zeldzame plek waar de homogemeenschap kon ontsnappen aan het waakzame oog van de politie. De maritieme veiligheidsdienst die de delta in beheer had liet de zaken er wat meer op hun beloop gaan. Vooral de eilanden Tres Bocas en Santa Rosa waren populair. Elk jaar rond carnaval hielden de homoseksuele eigenaren van restaurant Riviera er bootfeestjes op de rivier met uitgebreide thema’s als ‘Vikings’ of ‘Aida’ – zelfs tot in de negentiger jaren. In de begindagen sprong iedereen in het water bij het eerste teken van onraad.

Restaurant Riviera is er nog steeds, maar het is niet langer in handen van voornoemde eigenaren. De delta viel sindsdien uit de gratie van de notoir snobistische porteños, maar sinds enkele jaren is de cool-factor weer stijgende. Luxe hotels en spa’s sprongen er als paddenstoelen uit de grond en hare hoogstpersoonlijke hoogheid Madonna bracht er een veelbesproken bezoek – en dat draagt uiteraard een aardig steentje bij.

en dan, het vlees

Tegenwoordig kunnen bezoekers van Tres Bocas nog steeds een beetje van die negentiger jaren-vibe voelen. Veel van de huizen aan het water zijn voorzien van regenboogvlaggen en bordjes met samentrekkingen van twee vrouwennamen. Favela, een clothing optional B&B dat zich comfortabel aan het lagere uiteinde van de luxe-schaal bevindt, heeft als vergoeilijkende pluspunten een vermeldenswaardige asado (barbecue) op zondag en de 22-jarige poolboy/waiter Diego. Het is zowel een rustig toevluchtsoord als een locatie waarvan de zwembadrand zich regelmatig leent voor travestieshows, orgies en pornofilmcrews. Maar het is bovenal een prima plek om te luisteren naar verhalen over vroeger, een cocktail te drinken en loom rond te dobberen na een lange nacht in de stad. En natuurlijk om te genieten van het vlees. Dat mag je in  Argentinië absoluut niet missen.

Retourvluchten Amsterdam-Buenos Aires (via Frankfurt) zijn al te boeken vanaf  €699, zie www.lufthansa.com.

Bekend in Baires

Maakt niet uit of je er al bent geweest: een verblijf in Buenos Aires mag op geen enkel traject door Argentinië ontbreken. Om snel een idee te krijgen hoe de stad in elkaar steekt, kun je het beste een bezoekje brengen aan Pink Point Buenos Aires (www.pinkpointbuenosaires.com; Lavalle 669, Local 24) een splinternieuw informatiecentrum voor toeristen in de roze categorie dat kaarten, stadstours en talencursussen biedt. Vervolgens doe je er goed aan om je te realiseren dat ook in Buenos Aires anno 2011 niet meer in een strikt gescheiden homo-heterocategorieën wordt gedacht, en als je niet verder kijkt dan wat er aan homohoreca is, loop je veel goeds mis. De verrukkelijke electro-burleske Club 69 in club Niceto (zie foto) bijvoorbeeld. Loop naar de dichtstbijzijnde kiosk voor een nummer van Time Out Buenos Aires – het tijdschrift, niet het boek – voor de meest up to date informatie. Het aanbod is echter zo overweldigend dat het geen kwaad kan om vooraf een local naar zijn favorieten te vragen. Om je op weg te helpen volgt hier daarom alvast een overzicht van een perfect weekend volgens Daniel Duarte, Winq’s alwetende porteño.

Donderdag

Begin in Palermo Hollywood, Buenos Aires’ meest levendige restaurantbuurt. Eet laat: restaurants komen ’s avonds pas rond een uur of 10 op gang. Kies tussen Tegui (Internationale cuisine, fantastische ambiance, Costa Rica 5852) of volg de Peruviaanse eettrend bij Pozo Santo (El Salvador 4968).  Dan door naar Niceto, (Niceto Vega 5510). Kom vroeg (rond 1 uur ’s nachts) voor de Lado B (B Side) concerten; of arriveer wat later voor Club 69, dat om 2 uur begint met een openingsshow; breakdancers rond 3 uur, en een hoofdact die het absoluut de moeite waard maakt om tot om 4 uur te blijven.

Vrijdag

Trek een smeulend spoor van creditcardplastic langs de kledingwinkels van Palermo Soho; probeer de lokale favorieten Bolivia, Felix and Garçon Garcia. Daarna kun je terecht bij het goedkope en ongekend populaire steakhouse Las Cabras (Fitz Roy 1795) in Palermo Hollywood – slechts een minuut of tien verderop aan de andere kant van het spoor – en weer terug voor een drankje tussen het glamourpubliek van bar Isabel (Uriarte 1664) en Belushi (Honduras 5333, een martinibar voor trendsetters en lokale celebs). Rond 2 uur ’s nachts kun je terecht bij Cocoliche (Rivadavia 878, gemengd, goede house en electronica). Of neem een kijkje bij Palacio Alsina (Alsina 940) als je zin hebt in een populaire gay party.

Zaterdag

Doe mee met, of volsta met onbeschaamd staren naar, de shirtloze joggers op het cardiocircuit rondom de meertjes van Bosques de Palermo. Boek een tafel bij restaurant Milión (bel 4815.9925, Paraná 1048), voor een fabuleus diner in de tuin van een villa in Franse stijl; erg populair bij zowel de locals als een internationaal gezelschap. Dan: dansen bij Human (Mandalay Complex, hoek Av. Costanera Norte en Av. Sarmiento), een enorme ruimte vol met knap manvolk, electro- en popmuziek. Blijf tot zonsopgang (te zien vanaf het terras) of volg de rockers en androgyne Cumbia queers naar Eyeliner: check vooraf op www.eyeliner.com.ar waar je zijn moet.

Zondag

Als je het op kunt brengen, sta dan vroeg op en reis naar het noorden van Buenos Aires. Eerste halte: Tigre. Probeer rond 11 uur bij de haven te zijn om de boot naar Tres Bocas te pakken, waar je na een wandelrondje kunt neerstrijken voor een lunch aan het water van de delta (deltatresbocas.com.ar). Rond 2 uur ’s middags kun je op je gemak terugkeren en onderweg stoppen bij Perú Beach (San Isidro) een plekje aan de rivier waar elk weekend een sexy publiek samenschoolt. Spring in het water tussen de locals of hou het bij een drankje en kabbelende loungemuziek tot de zon achter de horizon verdwijnt. www.peru-beach.com.ar.

Tekst en fotografie: Jurriaan Teulings